“Budəfəki ”soyuq müharibə”ni də Rusiya uduzacaq

Malta görüşündən 25 il keçib və SSRİ-nin varisi olan Rusiya ilə Qərb arasında yenidən qarşıdurma başlayıb. Artıq Rusiya prezidenti Putin baş verənləri növbəti “soyuq müharibə” adlandırıb. Cəmi 25 illik fasilədən sonra dünya ikinci böyük qarşıdurmanı yaşayır.

Politoloq Zəfər Quliyevin sözlərinə görə, “soyuq müharibə”nin praktiki sonu SSRİ-nin dağılması ilə bağlı olsa da, Malta bəyannaməsi formal olaraq SSRİ-Qərb qarşıdurmasının başa çatdığı gündür: “Soyuq müharibə”nin faktiki olaraq başa çatması 1991-ci il, yəni SSRİ-nin rəsmən dağılması tarixidir. Ancaq “soyuq müharibənin” ideoloji sonu məhz 3 dekabr 1989-cu ildə baş verdi. Malta görüşündən sonra Buşla Qorbaçov keçirdikləri mətbuat konfransında bütün dünyaya elan etdilər ki, biz artıq rəqib deyilik. Bundan bir ay əvvəl, 1989-cu ilin noyabrında Berlin divarı söküldü. Rəmzi olaraq bu hadisə iki qütb arasında qarşıdurma olmadığını göstərirdi, yəni daş divarlarla yanaşı, beyinlərdəki divarlara artıq ehtiyac yoxdur”.

Maraqlıdır ki, ötən ay Avstraliyada G-20 sammitindən sonra Putin Qərb dövlətlərinin Rusiyaya qarşı “soyuq müharibə” apardıqlarını deyib. Yəni artıq liderlər də “köhnə dövrün” geri qayıtdığını etiraf edirlər. Z.Quliyev bir çox parametrlərinə görə yeni Qərb-Rusiya qarşıdurmasının artıq başladığı qənaətindədir: “25 ildən sonra Rusiya ilə Qərb arasında növbəti gərginlik müşahidə olunur. Həm Putin özü buna işarə edir, həm də ekspertlər qeyd edirlər ki, artıq dünyada növbəti ”soyuq müharibə” başlayır. Bəziləri artıq bu savaşın başladığını, bəziləri isə başlamaq ərəfəsində olduğunu deyirlər. Ancaq real olaraq deyə bilərik ki, daha bir “soyuq müharibə” faktiki olaraq başlayıb. Rusiyanın rəsmi təbliğatı, telekanallar, mətbuat, o cümlədən prezidentdən başlamış siyasi elitanın ritorikası ona yönəlib ki, Qərb, ilk növbədə ABŞ düşməndir. Bu, faktiki olaraq “soyuq müharibə” ritorikasıdır”.

Ancaq ekspertə görə, 25 il əvvəl başa çatan “soyuq müharibə” zamanı indikindən fərqli olaraq SSRİ daha güclü və böyük potensiala malik olan dövlət idi, Rusiya isə bir sıra parametrlərinə görə SSRİ-ni əvəz edə bilməz: “İlk ”soyuq müharibə” ona görə 40 ildən artıq davam etdi ki, SSRİ-nin böyük bir potensialı var idi. Həm ideoloji baxımdan tamamilə başqa bir dünya idi. Kommunist ideologiyası ilə silahlanmış, böyük əraziyə malik dövlət idi. SSRİ-nin öz ərazisi və buna əlavə olaraq sosialist düşərgəsi ölkələri vardı. SSRİ-nin özünün iqtisadi və hərbi bloku vardı. Demək olar ki, totalitar, ancaq eyni zamanda tam olaraq hər şeyə nəzarət edən bir dövlət idi. Uzun müddət, 40 ildən çox SSRİ Qərb dünyasına, Şimal Alyansına qarşı təkbətək vuruşurdu. O zaman yer üzündəki bütün lokal münaqişələrdə bir tərəfdə Moskvanın, o biri tərəfdə Vaşinqtonun əli vardı. İkiqütblü bir dünya idi. İndiki Rusiya isə nə iqtisadi, nə də siyasi cəhətdən SSRİ-ni əvəzləyə bilir. İdeoloji cəhətdən isə ümumiyyətlə, Rusiyanın kommunist ideologiyasına qarşı ortaya qoyduğu bir ideologiya yoxdur.

Bu səbəbdən də Rusiya bu potensialına görə “soyuq müharibəni” uzun müddət apara bilməz. Bunun üçün hərbi potensialı da böyük deyil. Faktiki olaraq heç yarım il keçməyib, Qərbin tətbiq etdiyi sanksiyalar nəticəsində Rusiya iqtisadiyyatı, valyuta çöküb. Bunun üçün hərbi potensialı o qədər deyil”.

Politoloq deyir ki, 25 il əvvəl başa çatan “soyuq müharibə” həm də bu gün üçün ibrətdir. Rusiya liderləri SSRİ-Qərb qarşıdurmasının nəticələrindən ibrət götürməlidir: “25 il əvvələ dönüb baxanda ”soyuq müharibənin” acı nəticələrini xatırlamalıyıq. Kreml dərk etməlidir ki, o qədər güc qarşısında SSRİ “soyuq müharibəni” uduzdu. Hər kəs bilir ki, “soyuq müharibənin” başa çatması SSRİ-nin məğlubiyyəti ilə yadda qaldı. Kreml anlamalıdır ki, bu dəfə də uduzan tərəf Moskva olacaq. Rusiya hegemon siyasətindən əl çəkməli, hansısa formada Qorbaçovun apardığı siyasətə qayıtmalıdır”.