Aİ liderləri cümə axşamı günü Brüsseldə HƏMAS-ın İsraillə müharibəsi və Aİ-nin vahid cəbhə yaratmaması ilə kölgədə qalan sammit üçün görüşür.
Elchi.az bu barədə BBC News-a istinadən xəbər verir.
Həftələrdir ki, Avropa Birliyinin müharibə ilə bağlı mövqeyi qarışıq mesajlar, diplomatik boşboğazlıqlar və İsrail-Fələstin münaqişəsi ilə bağlı ziddiyyətli milli baxışlarla doludur.
Lakin günlərlə davam edən fikir ayrılıqlarından sonra Aİ liderləri vahid cəbhə yaratmağı hədəfləyirlər.
Onların döyüşlərdə humanitar fasilələrlə bağlı çağırışı dəstəkləyəcəkləri gözlənilir.
Avropa Şurasının prezidenti Çarlz Mişel Qəzzada humanitar vəziyyətin pisləşməsinin ciddi narahatlıq doğurduğunu və liderlərin qida, su, tibbi yardım, yanacaq və sığınacaq əldə etmək imkanlarını asanlaşdırmaqda maraqlı olduqlarını bildirib.
Onlar ümid edirlər ki, bu, HƏMAS silahlılarının 7 oktyabr hücumu zamanı ələ keçirdikləri 200-dən çox girovun azad edilməsi üçün daha təhlükəsiz şərait yaradacaq. Əsir saxlanılanların çoxu Almaniya, Fransa, Portuqaliya və Hollandiya vətəndaşları da daxil olmaqla Avropanın ikili vətəndaşıdır.
Aİ-yə üzv dövlətlər kəskin şəkildə fərqli fikirlərə sahibdirlər və bütün bunlar çox qarışıq mənzərə yaradır.
Bəziləri döyüşü dayandırmağa çağırışla bağlı ehtiyatlanır və bunun İsrailin özünümüdafiə hüququnu məhdudlaşdırmaq kimi qiymətləndirilə biləcəyini iddia edirlər.
Almaniya və digər ölkələr bir, tək humanitar pauza ideyasını dəstəkləmir, çünki bu, İsrailin özünü hücumdan müdafiə etmək hüququna malik olduğu halda, atəşkəs anlayışına çox yaxın olardı.
Almaniya, Avstriya, Macarıstan və Çexiya İsraili dəstəkləmək üçün sərt mövqe nümayiş etdiriblər. İspaniya və İrlandiya Fələstin məsələsinə daha uyğundur.
Bir sıra Avropa liderləri Yaxın Şərqə diplomatik səfərdə olublar. İtaliyanın baş naziri Giorgia Meloni, Almaniya kansleri Olaf Scholz və Fransa prezidenti Emmanuel Makron Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi ilə danışıqlar aparıblar.
Avstriya kansleri Karl Nehammer və Çexiyanın baş naziri Petr Fiala çərşənbə günü İsrailə səfər ediblər.
Bu fərqli fikirlər Aİ-nin icra hakimiyyətinə də aiddir.
Aİ fələstinlilərə ən böyük donordur, ona görə də Macarıstanın qonşu ölkələrlə bağlı siyasətə cavabdeh olan Avropa komissarı Oliver Varhelyi HƏMAS hücumundan sonra bütün ödənişlərin dayandırıldığını və bütün yeni büdcə təkliflərinin təxirə salındığını elan etdikdə, dərhal həyəcan təbili çaldı.
AK daha sonra 691 milyon avroluq (600 milyon funt sterlinq) yardımın dayandırılmayacağını, yoxlanılacağını və daha sonra fələstinlilərə yardımın üç dəfə artacağını söylədi.
Avropa Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen Avropa Parlamentinin sədri ilə İsrailə uçduqda, İsrailin beynəlxalq humanitar hüquqa riayət etməsi lazım olduğunu vurğulamadan özünü müdafiə etmək hüququnu dəstəklədiyi üçün tənqidlərə səbəb oldu. Fələstin administrasiyası ilə əlaqə yaratmaq üçün heç bir səy göstərilmirdi.
Bununla belə, Aİ diplomatı jurnalistlərə deyib ki, xanım fon der Leyenin İsraildə söylədiyi hər şey sosial mediada yayımlanmayıb. “Əgər effektiv olmaq istəyirsinizsə, meqafon diplomatiyası ilə məşğul olmursunuz”, – diplomat bildirib. “Biz bağlı qapılar arxasında nəsə qaldırsaq, İsrail hökuməti bizi dinləyir”.
Çox qeyri-adi bir hərəkətlə, 800-dən çox AB əməkdaşı və diplomat onun İsrailə “nəzarətsiz” dəstəyini tənqid edən açıq məktub imzaladılar. Onlar Komissiyanın “ikili standartlardan” şikayətlənərək, Rusiyanın Ukraynanı blokadaya almasının terror aktı kimi qiymətləndirildiyini, İsrailin Qəzzanı blokadasına isə “tamamilə məhəl qoymadığını” qeyd ediblər.
Aİ-nin ordusu, gəmiləri və ya təyyarələri yoxdur, lakin o, Yaxın Şərqdə mühüm diplomatik rol oynayıb.
1980-ci ildə cəmi doqquz üzvdən ibarət olanda o, Fələstin xalqının öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu tanıyan əsaslı Venesiya Bəyannaməsini qəbul etdi.
Aİ diplomatı BBC-yə bildirib ki, 2023-cü ilə sürətlə irəliləyərək, Aİ “Yaxın Şərqlə bağlı əsaslı şəkildə əks baxışları olan 27 ölkəni təmsil edir”.
Bu, Almaniyanın xarici işlər naziri Annalena Baerbokun HƏMAS-ın hələ də İsrailə raket zərbələri endirdiyi üçün humanitar atəşkəsə qarşı çıxdığı bu həftənin əvvəlində Aİ xarici işlər nazirlərinin görüşü zamanı aydın oldu.
Nəticə etibarı ilə Aİ indiyədək hansı fasilənin olması barədə razılığa gələ bilməyib.
Nuranə Məmmədova
