SOCAR əməkdaşlarının gəlirləri nəzarətə alınır

Şuranın tərkibinə Şirkətin vitse-prezidentləri və Şirkətin prezidenti tərəfindən təyin olunmuş Şirkətin digər vəzifəli şəxsləri daxil olub. Dəyişikliyə əsasən isə artıq SOCAR Şurası kollegial idarəetmə orqanıdır. Şirkətin Şurasının tərkibinə vitse-prezidentlər və Şirkətin prezidenti tərəfindən müəyyən olunan digər vəzifəli şəxslərlə bərabər SOCAR prezidentinin özü də daxil olacaq. Şuranın iclaslarına isə yenə də SOCAR prezidenti sədrlik edəcək. SOCAR prezidenti Şuranın əsasnaməsini təsdiqləməlidir.

Şuranın statusunun artması ilə bu orqan artıq SOCAR əsas idarəedici funksiyanı yerinə yetirəcək. İndiyə qədər Nizamnaməyə əsasən Şuranın fəaliyyəti formal xarakter daşıyıb. Başqa sözlə, Şuranın iclasında SOCAR-ın tərkibinə daxil olan müəssisələrin fəaliyyətinə dair illik iş proqramları və onların yerinə yetirilməsi haqqında hesabatlar, SOCAR-ın mərkəzləşdirilmiş fondlarının yaradılması və istifadə olunması qaydaları, tərkibinə daxil olan müəssisələrin qarşılıqlı münasibətlərinin, məhsul, xidmət və işlərin hesablama qiymətləri, SOCAR-ın tərkibinə daxil olan müəssisələrin istehsal və təsərrüfat funksiyalarının tam və ya qismən mərkəzləşdirilməsi, SOCAR-ın xarici şirkətlərlə birgə işinin məqsədə uyğunluluğu, SOCAR-ın tərkibinə daxil olan müəssisələr arasındakı münasibətlərdə yaranan mübahisələr, SOCAR-ın şirkətin fəaliyyətinə aid olan digər məsələlər məsələlər müzakirə oluna bilərdi. Bu zaman Şuranın bu məsələlərlə bağlı qərar qəbul etmək səlahiyyəti yox idi.

Dəyişikliyə əsasən isə SOCAR Şurasına bu məsələlərlə bağlı qərar qəbul etmək səlahiyyəti verilib. Eyni zamanda Şura SOCAR-ın xalis aktivlərinin dəyərinin 25 faizindən artıq məbləğdə olan əqdin (xüsusi əhəmiyyətli əqdin), eləcə də müstəqil auditorun rəyi ilə aidiyyəti şəxslə dəyəri Şirkətin aktivlərinin 5 faiz və daha çox hissəsini təşkil edən əqdin bağlanması barədə də qərar qəbul edəcək.

Yerli ekspertlər qərarı müsbət dəyərləndiriblər. Ekspert Rəşad Həsənov məsələ ilə bağlı musavat.com-a açıqlamasında bildirib ki, artıq SOCAR-ın fəaliyyətinə yerli və beynəlxalq səviyyədə diqqət artıb: “Bu kimi qurumların fəaliyyətinin araşdırılmasına həm ictimai, həm beynəlxalq diqqət yaranıb. Bu şirkətlər öz fəaliyyətlərində şəffaflığı təmin etmək istəyirlərsə, eyni zamanda, növbəti dövrlərdə hesabatlılığın artırılmasını təmin etmək istəyirlərsə, o zaman böyük ehtimalla bu kimi qərarların qəbul edilməsinə ehtiyac ortaya çıxır. Bundan sonrakı dövrdə nəzərə alsaq ki, SOCAR-ın maliyyə gəlirləri, imkanları məhdudlaşır və növbəti dövrlərdə nəzərdə tutulacaq layihələrin icrası məqsədilə əlavə vəsaitlər cəlb olunmalıdır. Bu vəsaitlər də böyük ehtimalla SOCAR-ın şəfaf fəaliyyətinin reytinqindən asılı olaraq şirkətə təqdim olunacaq. Qəbul edilən bu qərar bu kimi ehtiyacdan yaranıb. Düşünmürəm ki, bu, SOCAR-ın özünün təşəbbüsü idi. Daha çox hökumət tərəfindən hazırda bu istiqamətdə aparılan islahatlar istiqamətində atılan addımların bir görüntüsüdür. Dövlətin gəlirlərində kəskin azalmalar olduğunu nəzərə alsaq, Azərbaycan iqtisadiyyatı son on- on beş ildə yaşamadığı iqtisadi, maliyyə böhranı ilə üz-üzədir. Bu zaman mümkün qədər sızmaların qarşısını almağa, dövlət vəsaitlərinin idarəolunmasında hesabatılılığın və nəzarətin təmin edilməsinə ehtiyac yaranır. Bu, müəyyən qədər vəsaitlərin səmərəli istifadəsi nəzarəti mexanizmlərinin təkmilləşməsi məqsədi daşıyır”.

Ekspertin sözlərinə görə, bu cür hesabatlılığı və şəffaflığı nəzərdə tutan qərarar digər dövlət və hökumət qurumları ilə bağlı da qəbul edilə bilər: “Ölkədə son illər çox ciddi təbəqələşmə baş verdi. Əhalinin böyük əksəriyyəti ölkənin gəlirlərindən yararlana bilmədi. Daha az gəlirli əhali təbəqəsi formalaşdı. Bu, sosial etirazın potensial qaynağıdır. Ona görə də digər nazirliklərdə, komitələrdə də bu istiqamətdə müəyyən işlər görülməlidir. Ümumiyyətlə, bundan sonrakı dövrdə Hesablama Palatasının səlahiyyətləri də müəyyən qədər artırılacaq. Mümkündür ki, Maliyyə Nazirliyi də maliyyə nəzarəti xidmətini nisbətən gücləndirsin. Çünki əvvəlki dövrlərdə çox asan yolla əldə olunan gəlirlərin sızması, gəlirlərin korrupsiya predmetinə çevrilməsi heç də diqqət mərkəzində deyildi. Bu gün dövlətin buna ehtiyacı yaranıb”.

Şuranın tərkibinə Şirkətin vitse-prezidentləri və Şirkətin prezidenti tərəfindən təyin olunmuş Şirkətin digər vəzifəli şəxsləri daxil olub. Dəyişikliyə əsasən isə artıq SOCAR Şurası kollegial idarəetmə orqanıdır. Şirkətin Şurasının tərkibinə vitse-prezidentlər və Şirkətin prezidenti tərəfindən müəyyən olunan digər vəzifəli şəxslərlə bərabər SOCAR prezidentinin özü də daxil olacaq. Şuranın iclaslarına isə yenə də SOCAR prezidenti sədrlik edəcək. SOCAR prezidenti Şuranın əsasnaməsini təsdiqləməlidir.

Şuranın statusunun artması ilə bu orqan artıq SOCAR əsas idarəedici funksiyanı yerinə yetirəcək. İndiyə qədər Nizamnaməyə əsasən Şuranın fəaliyyəti formal xarakter daşıyıb. Başqa sözlə, Şuranın iclasında SOCAR-ın tərkibinə daxil olan müəssisələrin fəaliyyətinə dair illik iş proqramları və onların yerinə yetirilməsi haqqında hesabatlar, SOCAR-ın mərkəzləşdirilmiş fondlarının yaradılması və istifadə olunması qaydaları, tərkibinə daxil olan müəssisələrin qarşılıqlı münasibətlərinin, məhsul, xidmət və işlərin hesablama qiymətləri, SOCAR-ın tərkibinə daxil olan müəssisələrin istehsal və təsərrüfat funksiyalarının tam və ya qismən mərkəzləşdirilməsi, SOCAR-ın xarici şirkətlərlə birgə işinin məqsədə uyğunluluğu, SOCAR-ın tərkibinə daxil olan müəssisələr arasındakı münasibətlərdə yaranan mübahisələr, SOCAR-ın şirkətin fəaliyyətinə aid olan digər məsələlər məsələlər müzakirə oluna bilərdi. Bu zaman Şuranın bu məsələlərlə bağlı qərar qəbul etmək səlahiyyəti yox idi.

Dəyişikliyə əsasən isə SOCAR Şurasına bu məsələlərlə bağlı qərar qəbul etmək səlahiyyəti verilib. Eyni zamanda Şura SOCAR-ın xalis aktivlərinin dəyərinin 25 faizindən artıq məbləğdə olan əqdin (xüsusi əhəmiyyətli əqdin), eləcə də müstəqil auditorun rəyi ilə aidiyyəti şəxslə dəyəri Şirkətin aktivlərinin 5 faiz və daha çox hissəsini təşkil edən əqdin bağlanması barədə də qərar qəbul edəcək.

Yerli ekspertlər qərarı müsbət dəyərləndiriblər. Ekspert Rəşad Həsənov məsələ ilə bağlı musavat.com-a açıqlamasında bildirib ki, artıq SOCAR-ın fəaliyyətinə yerli və beynəlxalq səviyyədə diqqət artıb: “Bu kimi qurumların fəaliyyətinin araşdırılmasına həm ictimai, həm beynəlxalq diqqət yaranıb. Bu şirkətlər öz fəaliyyətlərində şəffaflığı təmin etmək istəyirlərsə, eyni zamanda, növbəti dövrlərdə hesabatlılığın artırılmasını təmin etmək istəyirlərsə, o zaman böyük ehtimalla bu kimi qərarların qəbul edilməsinə ehtiyac ortaya çıxır. Bundan sonrakı dövrdə nəzərə alsaq ki, SOCAR-ın maliyyə gəlirləri, imkanları məhdudlaşır və növbəti dövrlərdə nəzərdə tutulacaq layihələrin icrası məqsədilə əlavə vəsaitlər cəlb olunmalıdır. Bu vəsaitlər də böyük ehtimalla SOCAR-ın şəfaf fəaliyyətinin reytinqindən asılı olaraq şirkətə təqdim olunacaq. Qəbul edilən bu qərar bu kimi ehtiyacdan yaranıb. Düşünmürəm ki, bu, SOCAR-ın özünün təşəbbüsü idi. Daha çox hökumət tərəfindən hazırda bu istiqamətdə aparılan islahatlar istiqamətində atılan addımların bir görüntüsüdür. Dövlətin gəlirlərində kəskin azalmalar olduğunu nəzərə alsaq, Azərbaycan iqtisadiyyatı son on- on beş ildə yaşamadığı iqtisadi, maliyyə böhranı ilə üz-üzədir. Bu zaman mümkün qədər sızmaların qarşısını almağa, dövlət vəsaitlərinin idarəolunmasında hesabatılılığın və nəzarətin təmin edilməsinə ehtiyac yaranır. Bu, müəyyən qədər vəsaitlərin səmərəli istifadəsi nəzarəti mexanizmlərinin təkmilləşməsi məqsədi daşıyır”.

Ekspertin sözlərinə görə, bu cür hesabatlılığı və şəffaflığı nəzərdə tutan qərarar digər dövlət və hökumət qurumları ilə bağlı da qəbul edilə bilər: “Ölkədə son illər çox ciddi təbəqələşmə baş verdi. Əhalinin böyük əksəriyyəti ölkənin gəlirlərindən yararlana bilmədi. Daha az gəlirli əhali təbəqəsi formalaşdı. Bu, sosial etirazın potensial qaynağıdır. Ona görə də digər nazirliklərdə, komitələrdə də bu istiqamətdə müəyyən işlər görülməlidir. Ümumiyyətlə, bundan sonrakı dövrdə Hesablama Palatasının səlahiyyətləri də müəyyən qədər artırılacaq. Mümkündür ki, Maliyyə Nazirliyi də maliyyə nəzarəti xidmətini nisbətən gücləndirsin. Çünki əvvəlki dövrlərdə çox asan yolla əldə olunan gəlirlərin sızması, gəlirlərin korrupsiya predmetinə çevrilməsi heç də diqqət mərkəzində deyildi. Bu gün dövlətin buna ehtiyacı yaranıb”.