Qətnamədə siyasi məhbusların azad olunmasına çağırışlar yer alır; ekspertlər hesab edirlər ki, qətnamə seçkiöncəsi ölkə iqtidarına təzyiqdir
Qabil Hüseynli: “Ocağın üstünə benzin tökməyin nə mənası var?
Sentyabrın 10-da Avropa Parlamentində Azərbaycandakı vəziyyətlə bağlı müzakirələr qətnamənin qəbulu ilə başa çatıb. Qətnaməni Avropa Parlamentindəki bütün siyasi partiyalar dəstəkləyib. Səsverməyə qatılan 365 nəfərin 202-si Azərbaycanın əleyhinə olan qətnaməyə səs verib.
Qətnamədə Azərbaycanda repressiyaların miqyasının artdığı, həbs olunan jurnalistlərin və hüquq müdafiəçilərinin sayının çoxaldığı bildirilir. Onların dərhal və qeyri şərtsiz azad olunmasına çağırış yer alır.
Sənəd həmçinin Avropa Komissiyası ilə üzv ölkələri Azərbaycanda davam edən təqiblərə güclü və birgə cavab verməyə, habelə siyasi təqiblərdə əli olan hakimlər, rəsmilər və siyasətçilərə qarşı sanksiya və viza qadağası məsələsinə baxmağa çağırır.
Qəbul olunmuş qətnamənin layihəsini Avropa Parlamentinə liberal-demokratlardan ibarət fraksiya (ALDE qrup) hazırlayıb. Son anda sənəd AP-dəki bütün fraksiyalar adından müzakirəyə təqdim edilib.
Qətnamə layihəsinin mətni sentyabrın 10-da Avropa Parlamentinin saytında yerləşdirilmişdi. Layihənin müəllifləri qeyd edirdilər ki, sənədi hazırlayarkən Avropa Parlamentinin Azərbaycanda insan haqlarının vəziyyətinə dair əvvəlki qətnamələrini; Avropa İttifaqı, Avropa Komissiyası, Avropa Şurası və s. qurumların rəhbərlərinin bu ölkədəki repressiyalarla bağlı son dövrlərdə verdikləri bəyanatları; həmçinin Leyla və Arif Yunuslar, Xədicə İsmayılovanın barəsindəki hökmə bağlı beynəlxalq rəyləri; Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında 1999-cu ildən qüvvəyə minmiş münasibətləri, o cümlədən Avropa Qonşuluq Siyasəti və Şərq Tərəfdaşlığı proqramları çərçivəsində əməkdaşlığı nəzərə alıblar.
Qətnamənin 17-ci bəndində deyilirdi ki, Avropa Parlamenti Avropa İttifaqı Şurasını Azərbaycanda insan haqlarının pozulmasına görə, məsuliyyət daşıyan şəxslərə qarşı ünvanlı sanksiyaların mümkünlüyü məsələsinə baxmağa çağırmalıdır.
18-ci bənddə vurğulanırdı ki, Avropa Parlamenti Azərbaycan hökumətini ATƏT-in Bakı ofisinin qapadılmasına dair qərarını ləğv etməyə və bu təşkilatla tam əməkdaşlığa çağırmalıdır.
Qətnamə layihəsinin müəllifləri 21-ci bənddə bəyan edirdilər ki, Avropa Parlamenti Avropa İttifaqına üzv dövlətləri, həmçinin Avropa Xarici Siyasət İdarəsini Azərbaycandakı seçkini müşahidə etməkdən çəkinməyə çağırmalıdır. Çünki ölkə hazırkı şərtlər altında istənilən müşahidə missiyası mənasızdır və çox ciddi qüsurları olan seçki mühitinin legitimləşdirilməsinə xidmət etməkdən başqa bir şey olmayacaq.
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, bu qətnamə və indiyə qədər verilən bəyanatlar seçkilər öncəsi Azərbaycan hakimiyyətinə edilən təzyiq vasitələrindən biridir.
Sentyabrın 8-də BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə ali komissarı Zeyd Raad Əl-Hüseyn bəyanat yayaraq, Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin və fikir azadlığının təqib olunduğunu bildirmişdi. Günlər öncə isə, Dövlət Departamentinin dünyadakı qadın məhbuslarla bağlı məlum siyahısı və çağırışı qətnamənin qəbul ediləcəyi anlamına gəlirdi. Heç şübhəsiz ki, qəbul edilən qətnamə Azərbaycanla Qərb arasında soyuq olan münasibətləri daha da kəskinləşdirəcək.
Politoloq Qabil Hüseynli hesab edir ki, seçkilər öncəsi sabitliyi pozmaq istəyən qüvvələr var: “Seçki öncəsi Azərbaycanda etirazları qızışdırmaq, Azərbaycandaxili sabitliyi pozmaq istəyən qüvvələr var. İndiyə qədər bir sıra bəyanatlar verdilər, fikirlərini çatdırdılar. Hətta Azərbaycanı Avropa Şurasından çıxarmaqla hədələdilər. Yenidən ocağın üstünə benzin tökməyin nə mənası var? Bəyanatlar, Avropa Parlamentinin çıxarılan qərarları ölkə iqtidarı tərəfindən qəsdən qəbul edilən qərarlar kimi təqdim. Azərbaycan iqtidarı ilə bu dildə danışmaq olmaz. Diplomatik səviyyələrdə dialoq qurub, problemlərin həll yollarını axtarmaq lazımdır. Gah Parlamentdə, gah Dövlət Departamentində, gah da Avropa Şurasında bu məsələləri müzakirəyə çıxarmaqla, meydan daha da qızışdırılır. Nəticədə həbsdə olan insanlar da əziyyət çəkirlər. Onları həbsdən çıxarmaq üçün bu yolların perspektivsiz olduğu ortaya çıxır. Avropa Parlamentində bu məsələləri müzakirə etməkdənsə, ABŞ-ın Suriya, İraq və digər yerlərdə törətdiyi qırğınlar nəticəsində həyatını itirən yüz minlərlə insandan danışmaq daha yaxşı olardı. Bu mövzu daha aktualdır. Təbii ki, Azərbaycanla bağlı da nələrisə söyləmək olar”.
Q.Hüseynli xarici siyasi qurumların artıq qırmızı xətti keçdiyini də qeyd etdi: “ Onlar qırmızı xətti keçərək, sanki Azərbaycan iqtidarını yoldan çıxarıb, əsəbləşdirmək istəyirlər. Bu yolu qəbul etməkdə çətinlik çəkirəm. Bu təzyiqlər şifahidir. Avropa Azərbaycan üçün elə də ciddi işlər görmür. Azərbaycan onların etdiyi təzyiqlərə əhəmiyyət vermir, öz işini görür. Ölkənin idarə edilməsi sahəsində uğurlu addımlar atılır. Seçkilərlə bağlı təbii ki, müəyyən fikirlər səslənəcək, nöqsanlar göstəriləcək. Amma Azərbaycan hər beş ildən bir bu cür seçkilər keçirir. Həmişə onlar deyirdilər ki, bu seçki demokratiya yolunda bir addım irəlidir. Azərbaycanın üzərinə bu cür gəlmək çətin anlaşılır”.
Politoloq bu cür bəyanatların verəcəyi nəticələrdən də söz açdı: “Münasibətlər əlbəttə kəskinləşəcək. Onsuzda əvvəllər də münasibətlər səmimi deyildi. Avropa Birliyi Azərbaycana səmimi münasibət bəsləmir. Əlaqələrin normal olması arzuediləndir. Ancaq onlar bu münasibətləri pozmaq istəyirlərsə, özləri də əziyyət çəkə bilərlər. Çünki, Azərbaycan Avropa ölkələrinin əsas enerji ixracatçısıdır. Onlar qaz, neft üçün gözlərini Azərbaycana tutublar. Bundan da maksimum yararlanırlar”.
Q.Hüseynli seçkilərin ərəfəsində bu cür qərarların siyasi məhbuslar üçün olacaq nəticələri barədə bunları dedi: “Təzyiqlər, diktə yolu ilə bu məsələnin həllini görmürəm. Mən də istəyirəm ki, bu problemlər həll olunsun. Bunun üçün mütləq diplomatik danışıqlar gərəkdir. Bəyanatlar sonsuza qədər uzana bilər. Nəticə də olmaya bilər. Nəticəli diplomatik xəttin seçilməsinin tərəfdarıyam. Təzyiqlə məsələnin çözülməsini mümkünsüz görürəm”.
