“Gürcüstanda ermənilərlə azərbaycanlılar arasında normal münasibət var, belə də olmalıdır…”

Keçmiş vicdan məhbusu üç il əvvəlki tarixi ərazilərimizin hazırkı durumunda müsbətə doğru ciddi dəyişikliklərin olduğunu söylədi: “Rayon mərkəzindən kəndimizə gedən yol əvvəllər bərbad vəziyyətdə idi. Amma indi keyfiyyətli  yol çəkiblər. Mərkəzdən kəndimizə indi 12 dəqiqəyə çatmaq olur. Tiflisin özündə də ciddi dəyişikliklər var. Yeni binalar tikilib. Gəzdiyim ərazilərin gözəlləşdiyinin şahidi oldum, kəndlərə qaz çəkilib, evlər təmir olunub. İnsanın ürəyi dağa dönür. İnsanlar da məişətlərini durmadan yaxşılaşdırırlar. Bizim kəndlə Kəpənəkçi kəndi arasında Xaçın adlı erməni kəndi var. Bərbad gündədir. Amma o kəndin sağ və solunda türk kəndləri var. İncəoğlu və Kəpənəkçi kəndinə baxırsan təmirli, gözəldir.  Kənd camaatı əkin-biçinlə, maldarlıqla məşğuldur. Texniki imkanlar əvvəlki illərə nisbətən artıb, kənd sakinləri daha çox məhsul əldə edirlər. Bildiyiniz kimi, yayda Avropa Birliyi ilə Gürcüstan arasındakı viza məsələsi həll olunacaq. Gürcü vətəndaşları rahat şəkildə Avropa ölkələrinə gedəcəklər. Soydaşlarımızda da böyük ümidlər yaranıb. Rusiyanın yaratdığı çətinliklər məlumdur. Amma Avropa Birliyinin viza məsələsini həll etməsi gürcü vətəndaşlarına fürsət yaradacaq ki, xarici ölkələrdə işləyə bilsinlər. Soydaşlarımızın ümidləri boşuna deyil. Kəndli həyatı istər Azərbaycan, istərsə də bura olsun, eynidir. Hər iki ölkədə eyni işlə məşğul olurlar. Göz ilə görünən odur ki, Borçalı ilbəil daha da inkişaf edir, gözəlləşir. 10 il əvvəl insanlar ev də təmir etmirdilər ki, müvəqqəti yaşayırıq. Amma indi fərqli situasiya yaranıb”.

Başqan müavini uzun müddətdən sonra doğma elində yaxınları, dostları ilə görüşündən və keçirdiyi duyğusal hisslərdən də söz açdı: “Mənim üçün gözəl anlar oldu. Kəndçilərim, qohum-əqrəbam məni təmtəraqlı qarşıladılar, hətta utandırdılar. Rayon mərkəzinə məni qarşılamaq üçün çox adamlar avtomobillər, bayraqlarla  gəlmişdilər. Həyətimizə çoxsaylı soydaşlarımız toplamışdılar, küçələrdən keçəndə mənə əl edirdilər. Bu anlar xoşuma gəldi, o mənada ki, bunları Borçalı camaatının Azərbaycan müxalifətinə olan dəstəyi kimi başa düşdüm. Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımız demokratiyanın ölkəyə nələr verdiyinin fərqindədirlər. Gürcüstanla Azərbaycan arasındakı fərqi çox asanlıqla sezə bilirlər. İlk fərqləri ”Sınıq körpü” keçid məntəqəsində görürlər. Gürcüstan tamam başqa ölkədir, hər şey qanun çərçivəsindədir. Soydaşlarımız Gürcüstanın bu yerlərə məhz demokratiya sahəsində gəldiyinə əmin olublar. Onlar yaxşı bilirlər ki, Tofiq Yaqublu Azərbaycanda demokratiya uğrunda mübarizə aparır, ölkəsində haqq-ədalətin bərpasını istəyir. Verdikləri dəstəyə görə onlara minnətdaram. O qədər çox dəvətlər var ki, inanın, vaxt edib iştirak edə bilmirəm. Bunlar məni duyğulandırır. Təəssüf ki, vaxtım azdır. 28 mayda Novxanı qəsəbəsində olmalıyam. Yəqin ki, 27-sində buradan çıxacam”.

Başqan müavini Azərbaycan və Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların siyasi proseslərə baxışlarına da toxundu: “Ciddi fərqlər var. Əminəm ki, Azərbaycan vətəndaşları buradakı soydaşlarımız kimi siyasi dəyişikliyə inansalar, bunu dərk etsələr, ölkəmizdə dəyişikliklər daha tez olar. Amma etiraf edək ki, burada dəyişikliklər olan vaxt soydaşlarımız siyasi proseslərə ciddi yanaşmırdılar. Sanki bunlar milli mentalitetimizlə bağlıdır. Amma son illərdəki hakimiyyət dəyişiklikləri insanlarımızın sanki gözlərini açıb. Siyasi partiyalara üzv olurlar, mübarizə aparırlar, seçkilərdən gözləntiləri olur. Düşünmürlər ki, kimin gəlməyinin bizə dəxli yoxdur, yaxud kim gəlirsə gəlsin. Hamı əmindir ki, seçkilərdə verəcəyi səsin təsiri olacaq. Baxırsan ki, yaşlı insanlar siyasi müzakirələr aparırlar, obyektiv dəlillər irəli sürürlər. Buna sevinməmək mümkün deyil. Bu situasiyanın yaranmasına heç şübhəsiz ki, ”Qızılgül” inqilabından sonra gedən proseslər səbəb olub. İnsanlar həqiqəti artıq dərk ediblər. Oxuduğum məktəbə getdim, müəllimlərlə görüşdüm. 70-ci illərdə situasiya fərqli idi. Gürcü dili dərsində futbol oynayırdıq. Amma indi gürcü dilini soydaşlarımız öyrənirlər. Artıq dərk edirlər ki, bura Gürcüstandır, bu ölkənin dilini bilmək vacibdir. Burada valideynlərin də təsiri çoxdur. Bu da sevindirici haldır”.

T.Yaqublu hazırkı gürcü hakimiyyətinin soydaşlarımıza münasibətinin müsbət olduğunu qeyd etdi: “Çox normal münasibət var. Demokratiya nəyi tələb edirsə, onu da edirlər. Hakimiyyətin milli zəmindəki münasibəti  gündəmdən çıxıb. Əvvəllər gürcü-azərbaycanlı söhbəti var idi. Hökumət indi heç bir fərq qoymur. İnsanların hüquqları var, bu hüquqlar da hər kəs arasında bərabər paylanıb. Gürcüstanda yaşayan ermənilər və azərbaycanlılar arasında da normal münasibət var. Sözsüz ki, onlar ermənilərin, azərbaycanlılar da bizim təəssübümüzü çəkirlər. Belə də olmalıdır. Çünki məişət birdir. Sovetlik, inzibati idarələr bir yerdədir. Sovet dövründəki birgə yaşayış qalıb. Bunu dəyişmək mümkün deyil”.

Müsahibimiz AXCP-Müsavat birliyi müzakirələrindəki son durumdan da danışdı: “Proses dayanmayıb. Əvvəl də ehtiyatlı danışırdım.  AXCP-Müsavat münasibətlərinin gərgin olduğunu bilirdim. İlk addımlardan əmin oldum ki, hər iki partiya rəhbərliyi bu zərurəti dərk edirlər. Sadəcə, prosesləri qabaqlamaq lazım deyil. Ümidlərim artıb. Sadəcə, ölkədə bir siyasi proses yoxdur ki, bunlar görünsün. Narazılıqlar əvvəlki kimi deyil. Müşahidə etsəniz görərsiniz. Qarşıdakı illərdə birlik zərurəti yaranacaq və hər kəs bunu görəcək. O zaman müxalifət birlikdə olacaq. Hər iki partiya rəhbərliyində ağıllı insanlar var. Bunu tək mənimlə bağlamaq düzgün deyil. Hər iki qurum eyni yoldadır. Onlar da Novxanıya gedəcəklər, biz də. Bunu birlikdə etmək də olardı. Amma prosesləri sürətləndirməyə ehtiyac yoxdur. Bu adi bir bayram tədbiridir. Bizlər Rəsulzadənin davamçılarıyıq”.

Keçmiş vicdan məhbusu üç il əvvəlki tarixi ərazilərimizin hazırkı durumunda müsbətə doğru ciddi dəyişikliklərin olduğunu söylədi: “Rayon mərkəzindən kəndimizə gedən yol əvvəllər bərbad vəziyyətdə idi. Amma indi keyfiyyətli  yol çəkiblər. Mərkəzdən kəndimizə indi 12 dəqiqəyə çatmaq olur. Tiflisin özündə də ciddi dəyişikliklər var. Yeni binalar tikilib. Gəzdiyim ərazilərin gözəlləşdiyinin şahidi oldum, kəndlərə qaz çəkilib, evlər təmir olunub. İnsanın ürəyi dağa dönür. İnsanlar da məişətlərini durmadan yaxşılaşdırırlar. Bizim kəndlə Kəpənəkçi kəndi arasında Xaçın adlı erməni kəndi var. Bərbad gündədir. Amma o kəndin sağ və solunda türk kəndləri var. İncəoğlu və Kəpənəkçi kəndinə baxırsan təmirli, gözəldir.  Kənd camaatı əkin-biçinlə, maldarlıqla məşğuldur. Texniki imkanlar əvvəlki illərə nisbətən artıb, kənd sakinləri daha çox məhsul əldə edirlər. Bildiyiniz kimi, yayda Avropa Birliyi ilə Gürcüstan arasındakı viza məsələsi həll olunacaq. Gürcü vətəndaşları rahat şəkildə Avropa ölkələrinə gedəcəklər. Soydaşlarımızda da böyük ümidlər yaranıb. Rusiyanın yaratdığı çətinliklər məlumdur. Amma Avropa Birliyinin viza məsələsini həll etməsi gürcü vətəndaşlarına fürsət yaradacaq ki, xarici ölkələrdə işləyə bilsinlər. Soydaşlarımızın ümidləri boşuna deyil. Kəndli həyatı istər Azərbaycan, istərsə də bura olsun, eynidir. Hər iki ölkədə eyni işlə məşğul olurlar. Göz ilə görünən odur ki, Borçalı ilbəil daha da inkişaf edir, gözəlləşir. 10 il əvvəl insanlar ev də təmir etmirdilər ki, müvəqqəti yaşayırıq. Amma indi fərqli situasiya yaranıb”.

Başqan müavini uzun müddətdən sonra doğma elində yaxınları, dostları ilə görüşündən və keçirdiyi duyğusal hisslərdən də söz açdı: “Mənim üçün gözəl anlar oldu. Kəndçilərim, qohum-əqrəbam məni təmtəraqlı qarşıladılar, hətta utandırdılar. Rayon mərkəzinə məni qarşılamaq üçün çox adamlar avtomobillər, bayraqlarla  gəlmişdilər. Həyətimizə çoxsaylı soydaşlarımız toplamışdılar, küçələrdən keçəndə mənə əl edirdilər. Bu anlar xoşuma gəldi, o mənada ki, bunları Borçalı camaatının Azərbaycan müxalifətinə olan dəstəyi kimi başa düşdüm. Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımız demokratiyanın ölkəyə nələr verdiyinin fərqindədirlər. Gürcüstanla Azərbaycan arasındakı fərqi çox asanlıqla sezə bilirlər. İlk fərqləri ”Sınıq körpü” keçid məntəqəsində görürlər. Gürcüstan tamam başqa ölkədir, hər şey qanun çərçivəsindədir. Soydaşlarımız Gürcüstanın bu yerlərə məhz demokratiya sahəsində gəldiyinə əmin olublar. Onlar yaxşı bilirlər ki, Tofiq Yaqublu Azərbaycanda demokratiya uğrunda mübarizə aparır, ölkəsində haqq-ədalətin bərpasını istəyir. Verdikləri dəstəyə görə onlara minnətdaram. O qədər çox dəvətlər var ki, inanın, vaxt edib iştirak edə bilmirəm. Bunlar məni duyğulandırır. Təəssüf ki, vaxtım azdır. 28 mayda Novxanı qəsəbəsində olmalıyam. Yəqin ki, 27-sində buradan çıxacam”.

Başqan müavini Azərbaycan və Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların siyasi proseslərə baxışlarına da toxundu: “Ciddi fərqlər var. Əminəm ki, Azərbaycan vətəndaşları buradakı soydaşlarımız kimi siyasi dəyişikliyə inansalar, bunu dərk etsələr, ölkəmizdə dəyişikliklər daha tez olar. Amma etiraf edək ki, burada dəyişikliklər olan vaxt soydaşlarımız siyasi proseslərə ciddi yanaşmırdılar. Sanki bunlar milli mentalitetimizlə bağlıdır. Amma son illərdəki hakimiyyət dəyişiklikləri insanlarımızın sanki gözlərini açıb. Siyasi partiyalara üzv olurlar, mübarizə aparırlar, seçkilərdən gözləntiləri olur. Düşünmürlər ki, kimin gəlməyinin bizə dəxli yoxdur, yaxud kim gəlirsə gəlsin. Hamı əmindir ki, seçkilərdə verəcəyi səsin təsiri olacaq. Baxırsan ki, yaşlı insanlar siyasi müzakirələr aparırlar, obyektiv dəlillər irəli sürürlər. Buna sevinməmək mümkün deyil. Bu situasiyanın yaranmasına heç şübhəsiz ki, ”Qızılgül” inqilabından sonra gedən proseslər səbəb olub. İnsanlar həqiqəti artıq dərk ediblər. Oxuduğum məktəbə getdim, müəllimlərlə görüşdüm. 70-ci illərdə situasiya fərqli idi. Gürcü dili dərsində futbol oynayırdıq. Amma indi gürcü dilini soydaşlarımız öyrənirlər. Artıq dərk edirlər ki, bura Gürcüstandır, bu ölkənin dilini bilmək vacibdir. Burada valideynlərin də təsiri çoxdur. Bu da sevindirici haldır”.

T.Yaqublu hazırkı gürcü hakimiyyətinin soydaşlarımıza münasibətinin müsbət olduğunu qeyd etdi: “Çox normal münasibət var. Demokratiya nəyi tələb edirsə, onu da edirlər. Hakimiyyətin milli zəmindəki münasibəti  gündəmdən çıxıb. Əvvəllər gürcü-azərbaycanlı söhbəti var idi. Hökumət indi heç bir fərq qoymur. İnsanların hüquqları var, bu hüquqlar da hər kəs arasında bərabər paylanıb. Gürcüstanda yaşayan ermənilər və azərbaycanlılar arasında da normal münasibət var. Sözsüz ki, onlar ermənilərin, azərbaycanlılar da bizim təəssübümüzü çəkirlər. Belə də olmalıdır. Çünki məişət birdir. Sovetlik, inzibati idarələr bir yerdədir. Sovet dövründəki birgə yaşayış qalıb. Bunu dəyişmək mümkün deyil”.

Müsahibimiz AXCP-Müsavat birliyi müzakirələrindəki son durumdan da danışdı: “Proses dayanmayıb. Əvvəl də ehtiyatlı danışırdım.  AXCP-Müsavat münasibətlərinin gərgin olduğunu bilirdim. İlk addımlardan əmin oldum ki, hər iki partiya rəhbərliyi bu zərurəti dərk edirlər. Sadəcə, prosesləri qabaqlamaq lazım deyil. Ümidlərim artıb. Sadəcə, ölkədə bir siyasi proses yoxdur ki, bunlar görünsün. Narazılıqlar əvvəlki kimi deyil. Müşahidə etsəniz görərsiniz. Qarşıdakı illərdə birlik zərurəti yaranacaq və hər kəs bunu görəcək. O zaman müxalifət birlikdə olacaq. Hər iki partiya rəhbərliyində ağıllı insanlar var. Bunu tək mənimlə bağlamaq düzgün deyil. Hər iki qurum eyni yoldadır. Onlar da Novxanıya gedəcəklər, biz də. Bunu birlikdə etmək də olardı. Amma prosesləri sürətləndirməyə ehtiyac yoxdur. Bu adi bir bayram tədbiridir. Bizlər Rəsulzadənin davamçılarıyıq”.