İqtisad elmləri doktoru, professor, Milli Məclisin II çağırış deputatı olmuş Əli ƏlirzayevModerator.az – ın suallarını cavablandırıb.

– Kənarda qalmamışam, çox fəal həyat sürürəm. İnstitutda YAP-la bağlı çıxışlarım olur, Heydər Əliyevlə, Müstəqillik günü ilə bağlı danışıram. Yuxarı səviyyələrə çağırmırlar, aşağı səviyyələrdə isə həmişə varam. Kafedram var, orada işləyirəm, tələbələrimlə, aspirantlarımla məşğul oluram. Kitab, məqalə yazıram, konfranslarda çıxış edirəm, çox aktiv həyat keçirirəm, bir dəqiqə də boş vaxtım yoxdur.

– Niyə ki, iqtisadiyyat da siyasətdir. Soruşan qəzetlərə, saytlara iqtisadiyyatın bu və ya digər sahələrinə, devalvasiyaya, baş verən hadisələrə, Milli Məclisin fəaliyyətinə münasibət bildirirəm. Öz fikir və tövsiyyələrimi verirəm. İnstitutda keçirilən beynəlxalq konfranslarda iştirak edirəm, xaricdə tədbirlərə gedirəm. Ancaq YAP-ın idarə heyəti səviyyəsində məni heç bir tədbirə çağırmırlar, dövlət səviyyəsində keçirilən tədbirlərə, iqtisadi forumlara dəvət etmirlər.

– Əlbəttə ki, qısqanırlar.

– Deyirlər ki, Əli Əlirzayev vaxtilə Heydər Əliyevlə yaxın olub, çox məsələdən agahdır, onu çağırarıq birdən həmin məsələləri açıb deyər. Ona görə məni uzaqlaşdırıblar. Öz komandalarını qoruyurlar, Heydər Əliyevin komandasını kənarlaşdırıblar. Heydər Əliyev rəhmətə getsə də onun əməlləri yaşayır, baxmayaraq ki, onun kadrlarına münasibət pisdir, birmənalı deyil.

– Mən YAP-ın birinci iclasını respublikasa səviyyəsində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nehrəm kəndində keçirtmişəm. Heydər Əliyev o zaman mənə tapşırmışdı ki, get orada iclası keçirt və gəl mənə xəbər ver görüm necə oldu. Mən də gedib iclası keçirtdim və axşam qayıdıb Heydər Əliyevə hesabat verdim. Dedim ki, hamı sizi dəstəkləyir, hamı sizin ərtafınıza yığışmaq istəyir. Ancaq çoxları vəzifəyə getmək üçün gəlib Naxçıvanda hərlənib geri qayıdırdılar, heç Heydər Əliyevin görüşünə də getmirdilər. İndi o adamların hamısı vəzifədədirlər, Heydər Əliyevin arxasıyca danışanlar hamısı vəzifədədirlər. Gərək bütün bunlara dövlət səviyyəsində nəzarət olunsun, ancaq nəzarət də yoxdur. Mən də başımı aşağı salıb öz müəllimliyimi, professorluğumu edirəm. Heydər Əliyev deyirdi ki, YAP-ın 91-ləri qızıl fonddur. Heydər Əliyev deməyib ki, 91-ləri çıxdaş edin. Heydər Əliyev Azərbaycan xalqı uğrunda ən xırda əməyi olan kəsi belə yüksək qiymətləndirirdi, indi də həmin insanları qiymətləndirmək lazımdır. Dünyanın axırı deyil axı hələ…

– Bilirsinizmi, bu insanların, millətin özündə də çatışmazlıqlar var. Məsəlçün, biri deyir ki, əşşi, buna bir dəfə şans verdik deputat oldu da. Deməli onun xidməti var idi və Heydər Əliyev də qiymət vermişdi, indi daha xidməti qurtardı. Ancaq deyən yoxdur ki, yaxşı, sən dörd dəfə deputat seçilmisən, bəs sənin hansı ximətin olub. Halbuki, Heydər Əliyevin vaxtında qaçıb gizlənirdin. Ancaq biz o yolda canımızı qoyurduq, biz heç Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməyini fikirləşmirdik, şəxsiyyət ətrafında birləşmişdik. Heydər Əliyev şəxsiyyəti ərtafında YAP-ı yaratdıq. Heydər Əliyev özü də inanmırdı ki, hakimiyyətə gələ biləcək.

– İndi kadr siyasəti gedib, Heydər Əlieyin ətrafında olan kardlar barmaqla sayılacaq qədər qalıb. Ölənləri də var və Allah onlara rəhmət eləsin. İndikilər də o vaxt Heydər Əliyevin heç ətrafında belə fırlanmırdılar, onun siyasətini dəstəkləmirdilər ki, Heydər Əliyev bizə vəzifə verməz. Heydər Əliyev o vaxt heç hakimiyyətə gəlməmişdi, Naxçıvanda olanda qışda Siruz Təbrizli iki ay Naxçıvanda qaldı Heydər Əliyevi dəstəklədi. Heydər Əliyev o zaman komitə yaratmışdı, mən də o komitənin üzvü idim. İndiki məmurlar o vaxt heç Heydər Əliyevin yanına belə getmirdilər, onlar Mütəllimovun, Vəzirovun işləyənləri idi. İndi həmin adamların hamısı hakimiyyətdədirlər. Heydər Əliyevin ətrafında olanların pis niyyətləri yox idi, hakimiyyətə gələk, çoxlu əmlak zəbt edək, pul yığaq deyə düşünmürdülər. Biz deyirdik ki, əminamanlıq olsun, azadlıq olsun, insanlar firavan yaşasın. Bizim əsas amalımız bu idi. Yoxsa ki, gəlim filan qədər əmlak yığım, sərvət yığım, ətrafıma yüz adam toplayıb silahlandırım kimi niyyətlər yox idi o zaman. Həmin adamlar indi də sadə həyat sürürlər, nə sərvətləri var, nə də şadlıq sarayları. İndi deputat olanlar, hakimiyyətə gələnlər ancaq pullu adamlardır. Pulsuz adamların hakimiyyətə gəlməyə imkanı yoxdur.

– Bilirsinizmi, o hadisələrlə bağlı heç düşünmürəm belə. Heç kəsə haqq qazandırmaq da istəmirəm. Cinayətkar cinayət törədibsə, qardaşım belə olsa,  cəzasını çəkməlidir. Mən də Sovet vaxtında vəzifədə idim, amma düşünmürdüm ki, məni bura pul yığmağa qoyublar, düşünürdüm ki, məni bura institutu irəli aparmaq üçün qoyublar. Təbii ki, dövlət insanı vəzifəyə qoyanda da onun əqidəsi araşdırılmalıdır, öyrənilməlidir ki, bu nə üçün hakimiyyətə can atır. Kadrları seçəndə bütün xüsusiyyətlərini nəzərə almaq lazımdır. Belə adamları vəzifəyə qoymaq qəti sürətdə olmaz. Artıq belə bir misal formalaşıb ki, gəl səni vəzifəyə qoyaq görək necə insansan. Çünki bilirlər ki, vəzifəyə qoyulan kimi həm özü, həm də qohum əqrəbası cızığından, əndazəsindən çıxacaqlar. Bilirsizmi, Sovet dövründə olduğu kimi kadrları 20-30 il yetişdirib sonra vəzifəyə gətirmək lazımdır.

– Çox pis qiymətləndirirəm. Azərbaycanda baş verən istənilən narahatçılıq istər nazir səviyyəsində, istər ərazi səviyyəsində, istərsə də kənd səviyyəsində baş verən hadisələr heç də yaxşı hal deyil. Ağıllı adamlar deyir ki, belə hadisələr olmamalıdır. İnsana təhsil, firavanlıq lazımdır və biz bunun üçün mübarizə aparmalıyıq, ərazi bütövlüyümüzü qorumalıyıq, dünya səviyyəsinə çıxamlıyıq. Yoxsa hansısa maraq üzərində dövlətə qarşı çıxmaq olmaz ki. Dövlət dövlətdir, ancaq dövlət də gərək elə siyasət apara ki, bu narazılıqlar da ədalətli ola. Dövlətin ilk növbədə ədalətli prinsipi olmalıdır. Yox əgər dövlət də bunları etmirsə bəs kim etməlidir?! Ölkənin ali orqanı hakimiyyətdir, hakimiyyətdə olanlar da ətrafına baxmalıdır, keçmişdə xidmətləri olanları unutmamalıdır, həmin adamları məhv etməməlidir. Ancaq təəssüf ki, bizdə belə hallar yoxdur, deyirlər ki, əşi, nə olsun ki, Heydər Əliyevin ətrafında olub, Əliyev də onu iki dəfə deputat seçib də. Bu kimi narazılıqları xalq, millət görür və bu məsələlərdə mütləq ədalətli olmalıdırlar. Əgər görürsən ki, bir iş görə bilmirsən çəkilib kənarda durmalısan, yoxsa ki, 10, 15, 20 il xalqın qanını sormamalısan.

– Eldar Sabiroğlu YAP-ı yaradanlardan idi. O vaxt “Səs” qəzetində sıravi işçi idi, bütün günü məqalələr yazırdı, axşama qədər işləyirdi. Heydər Əliyevin əli ilə yazılan siyahıda Eldar Sabiroğlu on səkkizinci adam idi, hansı ki, o siyahıda mən on doqquzuncu, iyirminci adam idim. Ona görə də birinci çağırış deputat seçildi, xidməti olmuşdu ki, deputat da oldu. Düşünürəm ki, bu söhbətlər bəlkə də şəxsi münasibətlərdən qaynaqlanır. Ümumiyyətlə, bu tip məsələlərin nəyə xidmət etdiyini mən heç başa düşmürəm. Ayrı-ayrı adamların bu tip söhbətləri ancaq qeybətdir və kişiyə yaraşmayan xüsusiyyətdir. Yəqin ki, indi mənim haqqımda da deyəcəklər ki, o, ikinci dəfə deputat seçilə bilmədi. Mən ümumi inkişaf haqqında danışıram, özümə qarşı haqsızlıq edildiyini deyirəm. Bəli, mən növbəti dəfə də deputat seçiləcəkdim, YAP-ın siyahısında da var idim, ancaq YAP məni dəstəkləmədi, kənarda qaldım. Ancaq mən bu xalqa lazımam, gündə əllidən çox aspirantım, tələbəm ətrafımda hərlənir, mən onlara lazımam.

İqtisad elmləri doktoru, professor, Milli Məclisin II çağırış deputatı olmuş Əli ƏlirzayevModerator.az – ın suallarını cavablandırıb.

– Kənarda qalmamışam, çox fəal həyat sürürəm. İnstitutda YAP-la bağlı çıxışlarım olur, Heydər Əliyevlə, Müstəqillik günü ilə bağlı danışıram. Yuxarı səviyyələrə çağırmırlar, aşağı səviyyələrdə isə həmişə varam. Kafedram var, orada işləyirəm, tələbələrimlə, aspirantlarımla məşğul oluram. Kitab, məqalə yazıram, konfranslarda çıxış edirəm, çox aktiv həyat keçirirəm, bir dəqiqə də boş vaxtım yoxdur.

– Niyə ki, iqtisadiyyat da siyasətdir. Soruşan qəzetlərə, saytlara iqtisadiyyatın bu və ya digər sahələrinə, devalvasiyaya, baş verən hadisələrə, Milli Məclisin fəaliyyətinə münasibət bildirirəm. Öz fikir və tövsiyyələrimi verirəm. İnstitutda keçirilən beynəlxalq konfranslarda iştirak edirəm, xaricdə tədbirlərə gedirəm. Ancaq YAP-ın idarə heyəti səviyyəsində məni heç bir tədbirə çağırmırlar, dövlət səviyyəsində keçirilən tədbirlərə, iqtisadi forumlara dəvət etmirlər.

– Əlbəttə ki, qısqanırlar.

– Deyirlər ki, Əli Əlirzayev vaxtilə Heydər Əliyevlə yaxın olub, çox məsələdən agahdır, onu çağırarıq birdən həmin məsələləri açıb deyər. Ona görə məni uzaqlaşdırıblar. Öz komandalarını qoruyurlar, Heydər Əliyevin komandasını kənarlaşdırıblar. Heydər Əliyev rəhmətə getsə də onun əməlləri yaşayır, baxmayaraq ki, onun kadrlarına münasibət pisdir, birmənalı deyil.

– Mən YAP-ın birinci iclasını respublikasa səviyyəsində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nehrəm kəndində keçirtmişəm. Heydər Əliyev o zaman mənə tapşırmışdı ki, get orada iclası keçirt və gəl mənə xəbər ver görüm necə oldu. Mən də gedib iclası keçirtdim və axşam qayıdıb Heydər Əliyevə hesabat verdim. Dedim ki, hamı sizi dəstəkləyir, hamı sizin ərtafınıza yığışmaq istəyir. Ancaq çoxları vəzifəyə getmək üçün gəlib Naxçıvanda hərlənib geri qayıdırdılar, heç Heydər Əliyevin görüşünə də getmirdilər. İndi o adamların hamısı vəzifədədirlər, Heydər Əliyevin arxasıyca danışanlar hamısı vəzifədədirlər. Gərək bütün bunlara dövlət səviyyəsində nəzarət olunsun, ancaq nəzarət də yoxdur. Mən də başımı aşağı salıb öz müəllimliyimi, professorluğumu edirəm. Heydər Əliyev deyirdi ki, YAP-ın 91-ləri qızıl fonddur. Heydər Əliyev deməyib ki, 91-ləri çıxdaş edin. Heydər Əliyev Azərbaycan xalqı uğrunda ən xırda əməyi olan kəsi belə yüksək qiymətləndirirdi, indi də həmin insanları qiymətləndirmək lazımdır. Dünyanın axırı deyil axı hələ…

– Bilirsinizmi, bu insanların, millətin özündə də çatışmazlıqlar var. Məsəlçün, biri deyir ki, əşşi, buna bir dəfə şans verdik deputat oldu da. Deməli onun xidməti var idi və Heydər Əliyev də qiymət vermişdi, indi daha xidməti qurtardı. Ancaq deyən yoxdur ki, yaxşı, sən dörd dəfə deputat seçilmisən, bəs sənin hansı ximətin olub. Halbuki, Heydər Əliyevin vaxtında qaçıb gizlənirdin. Ancaq biz o yolda canımızı qoyurduq, biz heç Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməyini fikirləşmirdik, şəxsiyyət ətrafında birləşmişdik. Heydər Əliyev şəxsiyyəti ərtafında YAP-ı yaratdıq. Heydər Əliyev özü də inanmırdı ki, hakimiyyətə gələ biləcək.

– İndi kadr siyasəti gedib, Heydər Əlieyin ətrafında olan kardlar barmaqla sayılacaq qədər qalıb. Ölənləri də var və Allah onlara rəhmət eləsin. İndikilər də o vaxt Heydər Əliyevin heç ətrafında belə fırlanmırdılar, onun siyasətini dəstəkləmirdilər ki, Heydər Əliyev bizə vəzifə verməz. Heydər Əliyev o vaxt heç hakimiyyətə gəlməmişdi, Naxçıvanda olanda qışda Siruz Təbrizli iki ay Naxçıvanda qaldı Heydər Əliyevi dəstəklədi. Heydər Əliyev o zaman komitə yaratmışdı, mən də o komitənin üzvü idim. İndiki məmurlar o vaxt heç Heydər Əliyevin yanına belə getmirdilər, onlar Mütəllimovun, Vəzirovun işləyənləri idi. İndi həmin adamların hamısı hakimiyyətdədirlər. Heydər Əliyevin ətrafında olanların pis niyyətləri yox idi, hakimiyyətə gələk, çoxlu əmlak zəbt edək, pul yığaq deyə düşünmürdülər. Biz deyirdik ki, əminamanlıq olsun, azadlıq olsun, insanlar firavan yaşasın. Bizim əsas amalımız bu idi. Yoxsa ki, gəlim filan qədər əmlak yığım, sərvət yığım, ətrafıma yüz adam toplayıb silahlandırım kimi niyyətlər yox idi o zaman. Həmin adamlar indi də sadə həyat sürürlər, nə sərvətləri var, nə də şadlıq sarayları. İndi deputat olanlar, hakimiyyətə gələnlər ancaq pullu adamlardır. Pulsuz adamların hakimiyyətə gəlməyə imkanı yoxdur.

– Bilirsinizmi, o hadisələrlə bağlı heç düşünmürəm belə. Heç kəsə haqq qazandırmaq da istəmirəm. Cinayətkar cinayət törədibsə, qardaşım belə olsa,  cəzasını çəkməlidir. Mən də Sovet vaxtında vəzifədə idim, amma düşünmürdüm ki, məni bura pul yığmağa qoyublar, düşünürdüm ki, məni bura institutu irəli aparmaq üçün qoyublar. Təbii ki, dövlət insanı vəzifəyə qoyanda da onun əqidəsi araşdırılmalıdır, öyrənilməlidir ki, bu nə üçün hakimiyyətə can atır. Kadrları seçəndə bütün xüsusiyyətlərini nəzərə almaq lazımdır. Belə adamları vəzifəyə qoymaq qəti sürətdə olmaz. Artıq belə bir misal formalaşıb ki, gəl səni vəzifəyə qoyaq görək necə insansan. Çünki bilirlər ki, vəzifəyə qoyulan kimi həm özü, həm də qohum əqrəbası cızığından, əndazəsindən çıxacaqlar. Bilirsizmi, Sovet dövründə olduğu kimi kadrları 20-30 il yetişdirib sonra vəzifəyə gətirmək lazımdır.

– Çox pis qiymətləndirirəm. Azərbaycanda baş verən istənilən narahatçılıq istər nazir səviyyəsində, istər ərazi səviyyəsində, istərsə də kənd səviyyəsində baş verən hadisələr heç də yaxşı hal deyil. Ağıllı adamlar deyir ki, belə hadisələr olmamalıdır. İnsana təhsil, firavanlıq lazımdır və biz bunun üçün mübarizə aparmalıyıq, ərazi bütövlüyümüzü qorumalıyıq, dünya səviyyəsinə çıxamlıyıq. Yoxsa hansısa maraq üzərində dövlətə qarşı çıxmaq olmaz ki. Dövlət dövlətdir, ancaq dövlət də gərək elə siyasət apara ki, bu narazılıqlar da ədalətli ola. Dövlətin ilk növbədə ədalətli prinsipi olmalıdır. Yox əgər dövlət də bunları etmirsə bəs kim etməlidir?! Ölkənin ali orqanı hakimiyyətdir, hakimiyyətdə olanlar da ətrafına baxmalıdır, keçmişdə xidmətləri olanları unutmamalıdır, həmin adamları məhv etməməlidir. Ancaq təəssüf ki, bizdə belə hallar yoxdur, deyirlər ki, əşi, nə olsun ki, Heydər Əliyevin ətrafında olub, Əliyev də onu iki dəfə deputat seçib də. Bu kimi narazılıqları xalq, millət görür və bu məsələlərdə mütləq ədalətli olmalıdırlar. Əgər görürsən ki, bir iş görə bilmirsən çəkilib kənarda durmalısan, yoxsa ki, 10, 15, 20 il xalqın qanını sormamalısan.

– Eldar Sabiroğlu YAP-ı yaradanlardan idi. O vaxt “Səs” qəzetində sıravi işçi idi, bütün günü məqalələr yazırdı, axşama qədər işləyirdi. Heydər Əliyevin əli ilə yazılan siyahıda Eldar Sabiroğlu on səkkizinci adam idi, hansı ki, o siyahıda mən on doqquzuncu, iyirminci adam idim. Ona görə də birinci çağırış deputat seçildi, xidməti olmuşdu ki, deputat da oldu. Düşünürəm ki, bu söhbətlər bəlkə də şəxsi münasibətlərdən qaynaqlanır. Ümumiyyətlə, bu tip məsələlərin nəyə xidmət etdiyini mən heç başa düşmürəm. Ayrı-ayrı adamların bu tip söhbətləri ancaq qeybətdir və kişiyə yaraşmayan xüsusiyyətdir. Yəqin ki, indi mənim haqqımda da deyəcəklər ki, o, ikinci dəfə deputat seçilə bilmədi. Mən ümumi inkişaf haqqında danışıram, özümə qarşı haqsızlıq edildiyini deyirəm. Bəli, mən növbəti dəfə də deputat seçiləcəkdim, YAP-ın siyahısında da var idim, ancaq YAP məni dəstəkləmədi, kənarda qaldım. Ancaq mən bu xalqa lazımam, gündə əllidən çox aspirantım, tələbəm ətrafımda hərlənir, mən onlara lazımam.