İnkişaf etməkdə olan Asiyanın əsas mövqeyi olan Mərkəzi Asiya ilə Avropa İttifaqı (Aİ), Rusiya, ABŞ, Çin və Körfəz ərəb dövlətləri arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi mexanizmləri diqqətəlayiq səviyyəyə çatıb.
Elchi.az xəbər verir ki, Rusiya, Çin və Hindistan kimi ölkələrin ortasında; Tarixi İpək Yolu marşrutu üzərində yerləşən Mərkəzi Asiya ölkələri son zamanlar dünya ticarətində söz sahibi olan böyük ölkələrin və regionların diqqət mərkəzinə çevrilib.
1991-ci ildə Orta Asiya ölkələri Sovet İttifaqından (SSRİ) çıxıb müstəqilliklərini elan etdikdən sonra ötən əsrdə təsiri altına düşdüyü Rusiya ilə yanaşı dünyanın böyük dövlətlərinin də diqqətini cəlb etməyə başladı.
Rusiya 1991-ci ilin dekabrında SSRİ-nin dağılmasından sonra yaradılmış Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) vasitəsilə zəngin yeraltı sərvətlərə malik region ölkələri ilə sıx əməkdaşlıq etməyə çalışsa da, Orta Asiya ilə birbaşa qonşu olan Çin ölkələri də bu ölkələrlə ticarət və iqtisadi əlaqələrini inkişaf etdirməyə çalışmışdır.
Bir müddət əvvəl Ukraynaya qarşı müharibə aparan Rusiya bu günlərdə Rusiyanın regionda təsirinin əvvəlki kimi hiss edilməməsindən istifadə edən Aİ, ərəb ölkələri, Çin, Yaponiya, Cənubi Koreya və ABŞ kimi ölkələr bu günlərdə Ukraynaya qarşı müharibə aparan Rusiya ilə qarşılaşıb. Qərbin sanksiyaları, Orta Asiya ölkələrinə böyük maraq göstərdiklərini açıq şəkildə göstərdi. Bu ölkələr region ölkələri ilə müxtəlif əməkdaşlıq formaları formalaşdırıblar.
Özbəkistanlı siyasi ekspert Rüstəm Usmanov Aİ, Çin, Yaponiya, Cənubi Koreya və ərəb ölkələrinin regiona marağının son zamanlar daha da artdığını bildirərək, bunun Rusiyanın müharibə apardığı dövrə təsadüf etdiyinə diqqət çəkib. Ukrayna Qərbin sanksiyaları ilə üz-üzə idi.
Aİ və ABŞ-ın Orta Asiya ölkələrinin qarşılıqlı münasibətlərdə Rusiyadan uzaq durmalarını və bu ölkələrdən demokratik şəkildə inkişaf etmələrini istədiyini qeyd edən Usmanov, “Çin bölgədəki layihələri ilə siyasi, iqtisadi və investisiya imkanlarını artırıb. və bu ölkələr üzərində əhəmiyyətli təsirə malik olan Rusiyaya qarşı geosiyasi təsirin balanslaşdırıcı amil olduğunu söylədi.
Usmanov, ötən əsrdə regiona böyük təsir göstərən Rusiyanın bundan sonra bölgə ölkələrindən siyasi uzaqlaşmasından narahat olacağını və Orta Asiya ölkələrinin hərəkətə keçəcəyi təqdirdə Moskvanın daha sərt siyasət yürüdə biləcəyini müdafiə edib. Rusiyadan uzaqlaşaraq və böyük dövlətlərin artan marağı qarşısında ən yaxşı yolun “əvvəlcə öz aralarında birləşmək və ortaq strategiya hazırlamaq və bu ölkələrə bərabər məsafədə ortaq siyasət yürütmək” olduğuna diqqət çəkib.
Şayəstə Hüseynova
