Dünyada iqlim dəyişikliyi, müharibələr və ərzaq qiymətlərinin artması qlobal su və ərzaq probleminin artmasına səbəb olur.
Elchi.az bu barədə Anadolu Agentliyinə istinadən xəbər verir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) yaradılmasının xatirəsinə 1945-ci ildən oktyabrın 16-sı “Ümumdünya Ərzaq Günü” elan edilir.
“Ümumdünya Qida Günü” ilə bütün dünyada müntəzəm olaraq sağlam qidalana bilməyən və kəskin qida çatışmazlığından əziyyət çəkən milyonlarla insana diqqət yetirilir.
Sürətli əhali artımı, iqtisadi artım, urbanizasiya və iqlim dəyişikliyinin planetin su ehtiyatlarını getdikcə daha çox təzyiq altında saxladığını bildirən FAO, su ehtiyatlarının sürətlə tükəndiyini vurğulayır.
İqlim dəyişikliyi su və qida problemlərinə səbəb olan mühüm amillərdən biri kimi görünür.
ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin (EPA) məlumatına görə, iqlim dəyişikliyinin yaratdığı əlverişsiz hava şəraiti kənd təsərrüfatı torpaqlarına və buna görə də məhsullara ziyan vurur.
Temperaturun və yağıntının nizamsızlığı kənd təsərrüfatı torpaqlarında həşəratların və alaq otlarının artmasına, xəstəliklərin yaranmasına və yayılmasına səbəb olur.
Güclü leysanlar torpağın eroziyasına uğrayaraq məhsullara ziyan vurmaqla yanaşı, onun qida maddələrini də tükəndirməklə yanaşı, suyun səviyyəsinin qalxmasına və kənd təsərrüfatı sahələrinin su altında qalmasına səbəb olur.
Suyun temperaturunun artması okeanlarda, dənizlərdə və göllərdə balıqların ölümünə səbəb olur.
Şiddətli quraqlığın temperaturun artmasında mühüm rol oynayan El Nino hava hadisələrinin təsiri ilə milyonlarla insanı yoxsulluğa sürükləyə biləcəyi düşünülür.
FAO-nun məlumatına görə, son illərdə daşqınlar 2 milyarddan çox insana təsir edib və bu, 2021-ci ildə təxminən 2 milyard dollarlıq qlobal itkilərə səbəb olub.
Təkcə Afrikada 2022-ci ildə daşqınlar nəticəsində 2 min insan öləcəyi halda, Pakistanda ölkənin 1/3 hissəsi su altında qalacaq, 8 milyon insan isə evlərini tərk edəcək.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi ərzaq qiymətlərinə təsir edir
Dünya Bankının məlumatına görə, Covid-19 epidemiyasından sonra tədarük zəncirindəki problemlər azalsa da, bir çox məhsulların, xüsusilə ərzaq, əmtəə, enerji və digər əsas ehtiyacların qiymətlərindəki yüksək tendensiyanın təsiri nəticəsində davam edir. Müharibənin tətbiq etdiyi bu ticarət məhdudiyyətləri həm də gübrə sənayesini pozur və taxılın qiymətinin artmasına səbəb olur.
Artan daxili ərzaq qiymətləri, artan enerji xərcləri ilə birlikdə aşağı və orta gəlirli ölkələrdə yaşayış böhranı yaradır.
25 sentyabr 2023-cü il tarixindən etibarən 19 ölkədə tətbiq edilən müharibə və 25 ərzaq ixracına qadağa və 7 ölkədə 12 ixrac məhdudlaşdırıcı tədbir ərzaq qiymətlərinə təsir göstərir.
İxrac məhdudiyyətlərinin və sanksiyaların yumşaldılması, eləcə də Qara Dəniz Taxıl Dəhlizi Sazişi taxıl bazarlarının sabitləşməsinə kömək etsə də, qlobal təhlükə davam edir.
Ərzaq qiymətlərinin artması qlobal aclığa səbəb olur
Dünya Bankının məlumatlarına görə, ərzaq məhsullarının daxili inflyasiyası bütün dünyada yüksək olaraq qalmaqda davam edir.
Dünyanın 165 ölkəsinin 79,4 faizində ərzaq qiymətlərinin inflyasiyası ümumi inflyasiyadan yüksəkdir.
İnflyasiya və qiymət artımı xüsusilə aztəminatlı təbəqələrin ərzağa çıxışına mənfi təsir göstərir.
Bundan ən çox təsirlənən ölkələr Afrika, Şimali Amerika, Latın Amerikası, Cənubi Asiya, Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələridir.
Nuranə Məmmədova
