Şahin Mustafayevin bahalaşmadan sonra “SOCAR ziyanla işləyir” cümləsi rəqəmlər və faktlarla ziddiyyət təşkil edir; ARDNŞ-i 12 qəpik qane edirmiş…
Tarif Şurasının 28 noyabr qərarı hələ də müzakirə olunur. İqtisadiyyat naziri, həm də Tarif Şurasının sədri Şahin Mustafayev ötən həftə jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, SOCAR ziyanla işlədiyi üçün qazın qiymətini 100 faiz bahalaşdırdılar. Nazirin bu fikri birmənalı qarşılanmadı. Əsas sual da bu idi: SOCAR kimi bir qurum nə səbəbdən ziyanla işləsin? Əslində bu, Tarif Şurasının ictimai qınağı öz üzərindən atmasına bənzəyir.
Bəs gerçəklik necədir? Həqiqətənmi SOCAR ziyanla işləyir? İstiqlal.az saytı məlumat yayıb ki, SOCAR son qiymət artımından narazı qalıb. “Tarif Şurasına SOCAR-ın müraciətində illik istehlak həcminin 1500 kubmetrdən çox olan hissəsi üçün 13 qəpik müəyyənləşdirilməsini təklif etmişdik. Ancaq bizə bəlli olmayan səbəblərdən Tarif Şurası diferensial tarifi 20 qəpik müəyyən etdi”. Milli Məclisdəki qaynaqlardan istiqlal.az-a daxil olan məlumata görə, bu barədə SOCAR prezidenti, deputat Rövnəq Abdullayev iclasdankənar söhbətdə bildirib. R.Abdullayev bildirib ki, 13 qəpik çox yaxşı göstərici idi: “Hətta bizi 12 qəpik də qane edirdi. Ancaq gözləmədiyimiz halda Tarif Şurası diferensial tarifi 20 qəpik müəyyən etdi”.
R.Abdullayevin bu açıqlaması bəzi məqamlara da aydınlıq gətirir. Bahalaşmadan sonra Tarif Şurasının sədri, iqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev bildirdi ki, SOCAR hər min kubmetr qazın satılması üçün 140 manat xərcləyir.
“Hazırda qazın orta satış qiyməti 90 manatdır. SOCAR faktiki olaraq zərərlə işləyir. SOCAR tərəfindən investisiyaların qoyulması, hətta qazın hasilatının sabit saxlanması mümkün olmurdu. SOCAR-a büdcə hesabına investisiyaların ayrılması gündəmə gəlirdi. Qazın hasil edilməsi, istehlakçılara çatdırılması üçün təmir işləri zəruri idi. Prezident tərəfindən həyata keçirilən sosialyönümlü siyasəti nəzərə alaraq sosial baxımdan həssas təbəqənin maraqlarını qorumaq üçün optimal qərar qəbul edilib. 1500 kubmetr güzəştli tariflə müəyyən edilmiş istehlakdır. Əhalinin 62 faizi 1500 kubmetrədək qaz istifadə edir. Böyük hissə bundan zərər çəkməyəcək, onlara qənaət üçün stimul verəcək”.
İqtisadiyyat nazirinin bu açıqlaması rəsmi rəqəmlərlə ziddiyyət təşkil edir. Çünki SOCAR-ın 2015-ci ilin yekun hesabatında göstərilirdi ki, əhaliyə satılan təbii qazın 1000 kubmetrinin maya dəyəri 41 manatdır. Yəni heç bir halda ziyandan söhbət gedə bilməz. Bahalaşma ilə bağlı təklifləri ümumiləşdirmək, arqumentləşdirmək və prezidentə məruzə etmək mandatı istisnasız Tarif Şurasının sədri Ş.Mustafayevə məxsusdur. Görünür, Ş.Mustafayev bu mandatından sui-istifadə edib.
Ekspert Vüqar Bayramov musavat.com-a bildirib ki, əgər SOCAR aşağı qiymət təklif edibsə, Tarif Şurası da yüksək artıma gedibsə, bu, doğru deyil: “Çünki SOCAR mavi qazı özü satır, gəlirini, xərcini özü hesablayır. SOCAR-ı aşağı qiymət qane edirdisə, o zaman qiymətin 20 qəpiyə qədər artırılmasını iqtisadi baxımdan izah etmək çətindir. Satan tərəf SOCAR-dır. Bütün hallarda, SOCAR hansı qiymətin mənfəət yarada biləcəyini müəyyənləşdirəcək yeganə qurumdur. Tarif Şurası sadəcə SOCAR-ın təqdim etdiyi rəqəmlər əsasında qiyməti müəyyənləşdirə bilər. Tarif Şurası praktik olaraq SOCAR-ın hər kubmetr mavi qaz üçün orta xərcini hesablamır, bunu SOCAR hesablayır. Tarif Şurası müraciətə baxır. SOCAR əgər artımı 12-14 qəpiklə əsaslandırıbsa, o zaman Tarif Şurası elə bu qədər artıma getməli idi”.
Ekspert Natiq Cəfərli isə musavat.com-a deyib ki, Tarif Şurasının izahı SOCAR-ın dediyindən fərqlidir: “Orada bir kvota qoyulub, il ərzində 1500 kuba yaxın qaz kvotası müəyyən olunub. Bundan əlavə olaraq işlədilən qazın kubu 20 qəpikdən olacaq. Qərardan belə görünürdü ki, guya məqsəd aztəminatlı təbəqəni qorumaq, daha çox sərfiyyat edən imkanlılardan daha çox vəsait almaqdır. Məsələni bu cür qoymuşdular. Əslində SOCAR-ın bu dediyi 12-14 qəpik də o qədər az qiymət deyil. Ümumi qiymət 14 qəpik olsaydı belə, əhali yenə də çox ödəməli olacaqdı. Qiymət artımı SOCAR-ın dediyi kimi də olsaydı, yəni hamı üçün, limitsiz 13 qəpik də olsaydı, əhali üçün elə ciddi fərq yaranmayacaqdı. Hər iki halda əhalinin ödəyəcəyi qaz pulunda ciddi artım olacaqdı. SOCAR sadəcə üzərinə gələn tənqid oxlarından yayınmaq üçün belə bir bəyanatla çıxış edib. Əslində SOCAR-ın belə bir bəyanat verməsindən sonra ola bilər Tarif Şurası qiyməti dəyişdirsin, ümumi tarifə keçsin, yanvar ayından artıq 14 qəpikdən ödəməli olaq. Bu, baş verə bilər. Amma baş versə də, əvvəlki qiymətlə bunun arasında ciddi fərq olmayacaq. Hətta çox istehlak edən ailələrdə daha artıq qaz pulunun ödənilməsinə səbəb ola bilər”.
Şahin Mustafayevin bahalaşmadan sonra “SOCAR ziyanla işləyir” cümləsi rəqəmlər və faktlarla ziddiyyət təşkil edir; ARDNŞ-i 12 qəpik qane edirmiş…
Tarif Şurasının 28 noyabr qərarı hələ də müzakirə olunur. İqtisadiyyat naziri, həm də Tarif Şurasının sədri Şahin Mustafayev ötən həftə jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, SOCAR ziyanla işlədiyi üçün qazın qiymətini 100 faiz bahalaşdırdılar. Nazirin bu fikri birmənalı qarşılanmadı. Əsas sual da bu idi: SOCAR kimi bir qurum nə səbəbdən ziyanla işləsin? Əslində bu, Tarif Şurasının ictimai qınağı öz üzərindən atmasına bənzəyir.
Bəs gerçəklik necədir? Həqiqətənmi SOCAR ziyanla işləyir? İstiqlal.az saytı məlumat yayıb ki, SOCAR son qiymət artımından narazı qalıb. “Tarif Şurasına SOCAR-ın müraciətində illik istehlak həcminin 1500 kubmetrdən çox olan hissəsi üçün 13 qəpik müəyyənləşdirilməsini təklif etmişdik. Ancaq bizə bəlli olmayan səbəblərdən Tarif Şurası diferensial tarifi 20 qəpik müəyyən etdi”. Milli Məclisdəki qaynaqlardan istiqlal.az-a daxil olan məlumata görə, bu barədə SOCAR prezidenti, deputat Rövnəq Abdullayev iclasdankənar söhbətdə bildirib. R.Abdullayev bildirib ki, 13 qəpik çox yaxşı göstərici idi: “Hətta bizi 12 qəpik də qane edirdi. Ancaq gözləmədiyimiz halda Tarif Şurası diferensial tarifi 20 qəpik müəyyən etdi”.
R.Abdullayevin bu açıqlaması bəzi məqamlara da aydınlıq gətirir. Bahalaşmadan sonra Tarif Şurasının sədri, iqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev bildirdi ki, SOCAR hər min kubmetr qazın satılması üçün 140 manat xərcləyir.
“Hazırda qazın orta satış qiyməti 90 manatdır. SOCAR faktiki olaraq zərərlə işləyir. SOCAR tərəfindən investisiyaların qoyulması, hətta qazın hasilatının sabit saxlanması mümkün olmurdu. SOCAR-a büdcə hesabına investisiyaların ayrılması gündəmə gəlirdi. Qazın hasil edilməsi, istehlakçılara çatdırılması üçün təmir işləri zəruri idi. Prezident tərəfindən həyata keçirilən sosialyönümlü siyasəti nəzərə alaraq sosial baxımdan həssas təbəqənin maraqlarını qorumaq üçün optimal qərar qəbul edilib. 1500 kubmetr güzəştli tariflə müəyyən edilmiş istehlakdır. Əhalinin 62 faizi 1500 kubmetrədək qaz istifadə edir. Böyük hissə bundan zərər çəkməyəcək, onlara qənaət üçün stimul verəcək”.
İqtisadiyyat nazirinin bu açıqlaması rəsmi rəqəmlərlə ziddiyyət təşkil edir. Çünki SOCAR-ın 2015-ci ilin yekun hesabatında göstərilirdi ki, əhaliyə satılan təbii qazın 1000 kubmetrinin maya dəyəri 41 manatdır. Yəni heç bir halda ziyandan söhbət gedə bilməz. Bahalaşma ilə bağlı təklifləri ümumiləşdirmək, arqumentləşdirmək və prezidentə məruzə etmək mandatı istisnasız Tarif Şurasının sədri Ş.Mustafayevə məxsusdur. Görünür, Ş.Mustafayev bu mandatından sui-istifadə edib.
Ekspert Vüqar Bayramov musavat.com-a bildirib ki, əgər SOCAR aşağı qiymət təklif edibsə, Tarif Şurası da yüksək artıma gedibsə, bu, doğru deyil: “Çünki SOCAR mavi qazı özü satır, gəlirini, xərcini özü hesablayır. SOCAR-ı aşağı qiymət qane edirdisə, o zaman qiymətin 20 qəpiyə qədər artırılmasını iqtisadi baxımdan izah etmək çətindir. Satan tərəf SOCAR-dır. Bütün hallarda, SOCAR hansı qiymətin mənfəət yarada biləcəyini müəyyənləşdirəcək yeganə qurumdur. Tarif Şurası sadəcə SOCAR-ın təqdim etdiyi rəqəmlər əsasında qiyməti müəyyənləşdirə bilər. Tarif Şurası praktik olaraq SOCAR-ın hər kubmetr mavi qaz üçün orta xərcini hesablamır, bunu SOCAR hesablayır. Tarif Şurası müraciətə baxır. SOCAR əgər artımı 12-14 qəpiklə əsaslandırıbsa, o zaman Tarif Şurası elə bu qədər artıma getməli idi”.
Ekspert Natiq Cəfərli isə musavat.com-a deyib ki, Tarif Şurasının izahı SOCAR-ın dediyindən fərqlidir: “Orada bir kvota qoyulub, il ərzində 1500 kuba yaxın qaz kvotası müəyyən olunub. Bundan əlavə olaraq işlədilən qazın kubu 20 qəpikdən olacaq. Qərardan belə görünürdü ki, guya məqsəd aztəminatlı təbəqəni qorumaq, daha çox sərfiyyat edən imkanlılardan daha çox vəsait almaqdır. Məsələni bu cür qoymuşdular. Əslində SOCAR-ın bu dediyi 12-14 qəpik də o qədər az qiymət deyil. Ümumi qiymət 14 qəpik olsaydı belə, əhali yenə də çox ödəməli olacaqdı. Qiymət artımı SOCAR-ın dediyi kimi də olsaydı, yəni hamı üçün, limitsiz 13 qəpik də olsaydı, əhali üçün elə ciddi fərq yaranmayacaqdı. Hər iki halda əhalinin ödəyəcəyi qaz pulunda ciddi artım olacaqdı. SOCAR sadəcə üzərinə gələn tənqid oxlarından yayınmaq üçün belə bir bəyanatla çıxış edib. Əslində SOCAR-ın belə bir bəyanat verməsindən sonra ola bilər Tarif Şurası qiyməti dəyişdirsin, ümumi tarifə keçsin, yanvar ayından artıq 14 qəpikdən ödəməli olaq. Bu, baş verə bilər. Amma baş versə də, əvvəlki qiymətlə bunun arasında ciddi fərq olmayacaq. Hətta çox istehlak edən ailələrdə daha artıq qaz pulunun ödənilməsinə səbəb ola bilər”.
