Avropanın nüfuzlu analitik portallarından biri olan “Moderndiplomacy.eu”da Ermənistanda fəaliyyət göstərən Metsamor Atom Elektrik Stansiyasının (AES) təhlükələrindən bəhs edən məqalə yayılıb.
Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Petra Poseganın müəllifi olduğu məqalədə bəşəriyyətin təhlükəsizliyi üçün bir çox risklərin mövcud olduğu müasir dövrdə nüvə silahı istehsal etmək üçün müvafiq materiallara sahib ölkələrin qarşısını almağın vacibliyi vurğulanır. Qeyd olunur ki, bu cür addımların atılması Cənubi Qafqaz kimi münaqişəli ərazilərdə daha çox mühümdür. On illərdir ki, davam edən və həll edilə bilməyən münaqişəyə nüvə silahı amilinin əlavə edilməsi regiondakı sülh və sabitliyi tamamilə poza bilər. Buna görə də Ermənistanın nüvə gücünə malik olmasına qarşı daha ciddi addımlar atılmalıdır.
Yazıda, həmçinin Vyanada yerləşən Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (İAEA) hesabatına istinad edilərək bildirilir ki, Ermənistan nüvə və digər radioaktiv materialların qanunsuz ticarətinə görə ilk yerlərdədir. 1999-cu ildən bəri bu ölkədə bir neçə ciddi hadisə baş verib. Son vaxtlar baş verən hadisələr isə birbaşa Ermənistandan keçən nüvə qaçaqmalçılığı marşrutunun olduğunu deməyə əsas verir. Ermənistan vətəndaşları Gürcüstanda nüvə qaçaqmalçılığına görə saxlanılıb. Dəlillər göstərir ki, qaçaqmalçılıq zamanı daşınan nüvə maddələri nüvə silahının hazırlanmasında istifadə olunur. Nüvə silahlarının həddindən artıq təhlükəli olması bu faktlara ciddi yanaşma tələb edir.
Müəllif yazır ki, aprel ayında Ermənistanın keçmiş baş naziri Qrant Baqratyan ölkəsinin nüvə silahına malik olduğunu və bunu daha da inkişaf etdirməyə qadir olduğunu deməklə dünya ictimaiyyətini xeyli təəccübləndirdi. Ekspertin fikrincə, Ermənistanın bu silaha malik olmasının yeganə səbəbi Türkiyə və Azərbaycan kimi ölkələri təhdid etməkdir.
Müəllif son dövrlərdə Cənubi Qafqazda yüksək dərəcədə radioaktiv maddə olan Uran 238-in qaçaqmalçılıq yolu ilə satılması kimi halların aşkarlandığını qeyd edir. O, bu halların daha çox Azərbaycanın işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ bölgəsində və Gürcüstanın Cənubi Osetiya ərazisində baş verməsinin daha böyük təhlükə yaratdığını vurğulayır.
Yazıda, həmçinin Ermənistanda fəaliyyət göstərən Metsamor AES-in istifadə müddətinin bitdiyi, stansiyanın işinə nəzarət edə və sistemdə baş verə biləcək nöqsanları aradan qaldıracaq təhlükəsizlik mexanizminin mövcud olmadığı diqqətə çatdırılır. Bu yaxınlarda 30 illiyi qeyd edilən Çernobıl faciəsinin nümunə göstərildiyi məqalədə Metsamor AES-in də region üçün eyni təhlükəni yaratdığı qeyd olunur. Müəllif yazır ki, istifadə müddəti bitmiş Metsamor kimi sistemlər ya təmir edilənə və müvafiq təhlükəsizlik standartları tətbiq olunana qədər bağlanmalı, ya da lazımi hüquqi tələblərə cavab vermirsə tamamilə ləğv edilməlidir.
Qeyd edilir ki, Metsamor AES-in yerləşdiyi ərazi olduqca seysmik zonadır. Yəni, təkcə vaxtı keçmiş sistem və texnologiya deyil, həm də baş verə biləcək təbii fəlakət ciddi təhlükə yara bilər. Erməni rəsmiləri əhalini qorumalı və nüvə faciəsinin baş verməsinə şərait yaratmamalıdırlar. Amma əksinə, onlar özləri üçün təhlükə yarada biləcək stansiyanın işini davam etdirirlər. Metsamor AES Asiya, Yaxın Şərq və Avropadakı milyonlarla insanın təhlükəsizliyi üçün ciddi təhdid hesab edilməli və ləğv edilməlidir. (Azərtac)
