Putin rejimindən baş götürüb qaçanların sayı sürətlə artır 
Getdikcə daha çox sərt və mürtəce siyasi iqlim Putin Rusiyasından orta təbəqəyə daxil olan professionalları mühacirət dalğasını baş vurmağa vadar edir. Rusiyanı tərk edənlər arasında bir neçə aparıcı jurnalist də var.
Rusiya əvvəllər də bunu görmüşdür, 1990-cı illərin başlanğıcında Sovet İttifaqının iflası ilə müşayiət olunan böyük beyin axını baş verdi. Bolşevik inqilabdan sonra yazıçılar və sənətkarlar, bolşeviklərin rədd etdiyi siyasətçilər ölkəni tərk etmişdi.
2012-ci ilin martında prezident kimi Vladimir Putin yenidən and içməli oldu. Bununla da Rusiyada liberal müxalifət və müstəqil media iflas mərhələsinə sürükləndi. Bu barədə “BBC” radiosunun hazırladığı geniş yazıda bildirilir.
186 mindən çox adam 2013-cü ildə Rusiyanı tərk etdi, iki il əvvəllər müqayisədə bu, beş dəfə çox idi. Bu statistik göstəricini “Sekret Firmy” işgüzar jurnalı açıqlamışdı.
Bu yaxınlarda BMT məruzəçisi bildirmişdi ki, 2013-cü ildə sığınacaq üçün müraciət edən təxminən 40 min Rusiya vətəndaşı qeydə alınıb. Bu isə 2012-ci illə müqayisədə 76% yüksək göstəricidir.
Ölkəni tərk edənlər arasında şahmat üzrə sabiq dünya çempionu və müxalifətçi Qarri Kasparov, nüfuzlu iqtisadçısı Sergey Quriyev və sosial mediada xüsusi çəkisi olan Pavel Durov da var.
Rusiyanın aparıcı işgüzar nəşrlərinin bir neçəsində işləmiş Leonid Berşidski “Vedomosti” də daxil olmaqla və liberallığı ilə tanınan “slon.ru” vebsaytının redaktoru idi.
Berşidski iyunda Facebook-da paylaşdığı statusda yazmışdı ki, o, 1990-cı illərdə Amerikada təhsil aldığı universitetdən Rusiyaya geri qayıdanda düşünürdü ki, öz ölkəsində “real mətbuat”da çalışacaq. Amerikadakı media azadlığını Rusiyada həyata keçirəcək.
Ancaq indi o, Almaniyada yaşayır. Çünki azad mətbuat arzuları Rusiyada puç olub getdi.
Hazırda “Bloomberg” (ABŞ) işgüzar nəşri üçün ingilis dilində yazır. Rusiya və Ukrayna mətbuatında gedən təbliğat xarakterli yazıları narazılıqla qarşılayır.
“Новая газета”, Rusiyanın yeganə müstəqil telkanalı “Дождь” və “Эхо Москвы” istisna olmaqla, bu ölkədə mətbuatın müstəqilliyindən danışmaq olmaz.
Ancaq onlar da hər ay Kremlin təzyiqi altında öz mövqelərin əldən verməli olurlar.
“Novıy Region” müstəqil xəbər agentliyi Ukrayna böhranını Rusiyanın xeyrinə əhatəli işıqlandırmadığına görə təzyiqə məruz qaldı. Agentliyin banisi Aleksandr Şexetin indi Kiyevdə yaşayır və elan edib ki, təzyiqlərə etiraz olaraq Rusiya vətəndaşlığından imtina etməyi və Ukrayna vətəndaşı olmağı planlaşdırır.
“Heç nə Rusiyada düzələn deyil”, o, Ukraynanın “Novoye Vremya” jurnalındakı məqaləsində yazıb. “Bu radioaktiv dövlət televiziyalarının saxta təbliğatının mənfi təsirini insanların ürəklərindən təmizləmək üçün nəsillər dəyişməlidir”.
Dövlət televiziyası həmçinin həqiqəti deyən jurnalistləri xalqa düşmən kimi təqdim etməkdən çəkinmir.
Avqustda “Qazprom”a aid media orqanı olan “NTV” ” xuntanın dostları” başlığı ilə bir neçə aparıcı elm və mədəniyyət xadimini damğalayan iki filmi yayımladı. Rusiya dövlət televiziyası bu insanları “Kiyevdəki cinayətkar hökumətə” dəstək verməkdə suçladı.
Hədəfə alınanlar arasında yazıçılar, jurnalistlər də vardır. Dmitri Bukov, Viktor Şenderoviç və Andrey Malıgin hökumətin qəzəbinə gəlmişdi.
“Kommersant”ın sabiq şərhçisi Oleq Kaşin isə öz mövqeyinə görə fiziki hücuma məruz qalan jurnalistlər arasındadır.
O, öz siyasi baxışlarına görə hələ 2010-cu ildə Moskvadakı evində bərk döyülmüşdü və nəticədə xəstəxanada bir neçə həftə müalicə olunmuşdu.
Cənab Kaşin indi İsveçrədə yaşayır. 2013-cü ildə öz xanımı ilə oraya getməli oldu. İndi xanımı İsveçrədə işləyir. Onun üçün yazmaq da asandır. Əlinin altında İnternet var, ən başlıcası isə Rusiyada müstəqil jurnalistika ölmək üzrədir. Ona görə də onun yazıları xüsusi maraqla qarşılanır.
Oleg Kaşin və Leonid Berşidski kimi mühacir jurnalistlər bəzi həmkarları tərəfindən kəskin tənqidə, hücumlara məruz qalır. Facebook-da onların əleyhinə yazılar gedib.
Bütün bunlara baxmayaraq, bəzi jurnalistlər üçün karyeranın davamı çox vacibdir.
Qalina Timçenko “lenta.ru” vebsaytının baş redaktoru idi. Ancaq o, mart ayında Ukraynanın ultra millətçilərindən müsahibə götürdüyünə görə işdən qovuldu.
O, indi Latviyanın paytaxtı Riqada “Meduza“ adlandırılan yeni vebsaytda işləyir, Rusiyanın sabiq neft bosu Mixail Borisoviç Xodorkovskidən gələn maliyyə yardımı ilə keçinir.
Qalina Timçenkonun həmkarı İlya Krasilşik “Forbes” jurnalının Rusiya versiyasına deyib: ” Latviyada hal-hazırda müstəqil rusdilli media buraxılışını təmin etmək olar. Təəssüf ki, bu, Rusiyada daha mümkün deyil”.
Elbəyi Həsənli
