İsrailə hər il təxminən 4 milyard dollar hərbi yardım edən ABŞ, atəşkəsə qarşı çıxdığı İsrailin qırğınlarını davam etdirməsinə imkan verən Qəzzaya 14 milyard dollarlıq hərbi yardım köçürməyə hazırlaşır.
Elchi.az bu barədə Anadolu Agentliyinə istinadən xəbər verir.
İsrail ordusunun 7 Oktyabrda başlayan Qəzzaya hücumlarında təxminən 50 gün ərzində əksəriyyəti uşaq və qadın olmaqla 14 mindən çox insan həyatını itirib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Qəzzada 46 gündə 5300 uşağın öldürüldüyünə, beləliklə də gündə 115 uşağın həyatdan qopduğuna diqqət çəkib.
Qəzzaya hücumlarında 40 min ton partlayıcıdan istifadə edən ABŞ, İsrailin boşaldılan sursatını tonlarla silah və hərbi texnika yüklü təyyarə və gəmilərlə dolduraraq, Təl-Əvivə dəstək üçün bölgəyə əlavə hərbi qüvvələr göndərib.
“Humanitar fasilə”dən sonra hücumlarına davam edəcəyini açıqlayan İsrail Qəzzada qətliamın davam etdirilməsi üçün Bayden rəhbərliyinin ayırdığı milyardlarla dollar vəsaiti gözləyir.
Qəzzanı dağıtmaq üçün 50 milyard dollardan çox pul xərcləməyə hazır olan İsrail rəhbərliyinin büdcəsinin üçdə birini ABŞ ilk günlərdə təmin etmiş olacaq.
Hər il İsrailə təxminən 4 milyard dollar hərbi yardım edən Vaşinqton administrasiyası, İsrailin Qəzzada törətdiyi soyqırım hücumlarını dəstəkləmək üçün əlavə olaraq Konqresdən 14 milyard dollarlıq hərbi yardım istəyib.
Tarixdə bir anda İsrailə verilən ən böyük hərbi yardım olaraq xarakterizə edilən yardım paketi ABŞ-ın qurulduğu gündən bəri İsrailə etdiyi ümumi hərbi yardımın təxminən onda birinə uyğun gəlir.
ABŞ Dövlət Departamentinin Xarici Yardım İdarəsinin məlumatına görə, ABŞ İkinci Dünya Müharibəsindən sonra 1948-ci ildə Fələstin torpaqlarında qurulan İsrailə 263 milyard dollardan çox hərbi və iqtisadi yardım edib.
ABŞ Dövlət Departamentinin oktyabrın 19-da dərc etdiyi “ABŞ-ın İsraillə əməkdaşlığı” adlı hesabata görə, bu məbləğin 130 milyard dolları (tarixi inflyasiya nəzərə alındıqda 225 milyard dollar) İsrailə hərbi və müdafiə yardımı olaraq verilib.
Bundan əlavə, Vaşinqton administrasiyası Dəmir Qübbə və digər hava hücumundan müdafiə sistemlərinə dəstək çərçivəsində 2009-cu ildən bəri İsrailə 3,4 milyard dollar maliyyə ayırıb. Bunun 1,4 milyard dolları 2011-ci ildən istifadəyə verilən Dəmir Günbəz üçün ayrılıb.
ABŞ administrasiyası 1999-cu ildən bəri uzun illər 10 illik müqavilələr çərçivəsində İsrailə hərbi dəstək verir. İki ölkə arasında sonuncu müqavilə 2016-cı ildə imzalanıb və ABŞ 10 il ərzində İsrailə 38 milyard dollarlıq hərbi yardım göstərməyi öhdəsinə götürüb.
Keçmiş prezident Corc Buşun dövründə 2007-ci ildə təsdiqlənən və 2018-ci ildə başa çatan hərbi yardım paketi çərçivəsində İsrailə ödənilən məbləğ illik 3,1 milyard dollar olub. 2016-cı ildə imzalanan müqavilə ilə bu məbləğ 3,8 milyard dollara yüksəlib. Bu paket çərçivəsində hər gün amerikalıların cibindən 10,4 milyon dollar çıxarılaraq İsrailə köçürülür.
Bu hərbi dəstəyə əlavə olaraq, ABŞ İsrailə dünyanın ən qabaqcıl hərbi texnikasını, o cümlədən F-35 Birgə Hücum Qırıcılarını əldə etmək imkanı verir.
ABŞ Maliyyə Nazirliyinin oktyabr ayında dərc etdiyi büdcə balansı hesabatına görə, federal hökumətin büdcə kəsiri 2023-cü maliyyə ilində keçən illə müqayisədə 23 faiz artaraq 1,7 trilyon dollara çatıb. Ölkənin böyük büdcə kəsiri problemi olduğu halda ABŞ-ın İsrailə hər il milyardlarla dollar maliyyə ayırması Amerikadakı bəzi vergi ödəyicilərini narahat edir.
Xüsusilə ABŞ-da büdcə kəsirlərinin yaratdığı kəsilmələr və İsrailin Qəzzada törətdiyi hərbi cinayətlərdən sonra daha çox gözə çarpan hərbi yardımların ölkədə təşkil edilən müxtəlif kampaniyalarla dayandırılması istənilir.
İsrailin Qəzzaya hücumlarından sonra Ağ Ev qarşısında təşkil edilən nümayişlərdə ABŞ-ın İsrailə verdiyi dəstək tez-tez hədəfə alınıb və vətəndaş vergilərinin İsrailin Fələstindəki müharibəsini maliyyələşdirdiyi vurğulanıb.
Birləşmiş Ştatlar əslində Leahy Qanununa əsasən hərbi yardımdan necə istifadə olunacağına dair şərtlər qoyur. Qanun insan haqlarını pozan hərbi birləşmələrə ABŞ hərbi ləvazimatlarının ixracını qadağan edir. Digər tərəfdən, bu qanun BMT rəsmiləri tərəfindən də açıq şəkildə hərbi cinayətlərdə ittiham edilən İsrail ordusuna şamil edilməyib.
ABŞ-ın demokrat senatoru Kris Van Hollen də dünən verdiyi açıqlamada Qəzzada dinc əhali arasında itkilərin çox yüksək olmasına baxmayaraq, Ağ Evin “İsrailə hərbi yardımı heç bir şərtlə bağlamadığını açıq şəkildə bəyan edib”.
Nəhayət, dünən Təl-Əvivdə keçirilən mətbuat konfransında ABŞ dövlət katibi Antoni Blinken İsrailin müharibə qaydalarına uyğun hərəkət etməli olduğunu xatırladıb, lakin Qəzzada “Həması devirmək” məqsədini dəstəkləməyə davam edəcəklərini bəyan edib. Bu, atəşkəs çağırışlarını dəstəkləmir.
Nuranə Məmmədova
