“Baxın… Bura əkin sahəsi olub. Torpaqları tamamilə daşınıb. Gecə ilə torpağı maşınlara yükləyib aparırlar. Səhər oyanıb görürsən ki, sahədə torpaq qalmayıb”.
Azərbaycanın şimal bölgəsindəki torpaqlar paytaxta daşınır. Bu iddiada bulunan Şimal bölgəsi üzrə Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin sədri Nizami Şəfiyevdir. “Azadlıq” radiosunun müxbiri N.Şəfiyevlə Xaçmazın Çılğır kəndində görüşüb.
N.Şəfiyev torpağı daşınmış əraziləri göstərib. Deyib ki, bu ərazilərdəki kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar paytaxta daşınanaq iri bağ sahələri olanlara satılır: “Görürsünüzmü? Təkcə buralar deyil. Belə bir yer Şabranın Ağalıq kəndində də var – keçmiş “Konstitusiya” sovxozunun ərazisində… Kənddən Quba istiqamətinə gedəndə yolun şimal hissəsində 4 hektar sahənin əkin üçün yararlı bir metr qalınlığında torpağı Bakıya daşıyıblar”.
Ekoloq Nizami Şəfiyev
Ekoloq iddia edir ki, bütün bunlar Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin yerli şöbələrinin gözü qarşısında baş verir.
N.Şəfiyev belə hallardan şikayət edir, nazirlik isə “fakt təsdiqini tapmadı” deyib işi bağlayır:
-Bir də görürsən, bir gecədə 50-100 maşın girir sahəyə, 3 ekskavator da gəlir, qazırlar yükləyirlər maşınlara, aparırlar. Elə vaxt olur ki, bir gecədə 2-3 saat ərzində 2-3 hektar ərazinin torpağını yükləyirlər. Bu işlə balaca adamlar məşğul olmur, əlbəttə ki, imkanlılar, əli hər yerə çatanlar edirlər bunu… Hər şey ekologiya şöbəsinin gözü qarşısında baş verir”.
-Bu torpaqları niyə daşıyırlar?
-Buradan ucuz alıb aparıb Bakıdakı iri bağların sahiblərinə satırlar. Ancaq bir şeyi anlamırlar ki, Xaçmazın, Dəvəçinin iqlimi ilə Bakının iqlimi uyğun gəlmir. Buradan aparılan torpaqlar getdikcə təsirini itirir, bir neçə ildən sonra istifadəyə yaramır.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri İradə İbrahimova isə deyir ki, belə hallar şimal bölgəsində yox, daha çox cənib bölgəsində qeydə alınır: “Onda da icra hakimiyyətinə xəbərdarlıq olunur. Bundan başqa, biz yoldakı yük daşınmalara nəzarət etmirik. Kiminsə maşınını saxlayıb apardığı yüklə maraqlanmaq kimi səlahiyyətimiz yoxdur”.
Nazirlik sözçüsü ekoloqla razılaşmır: “Nizami müəllim deyir, belə işlər ekologiya şöbələrinin gözü qarşısında baş verir. Qətiyyən belə deyil. Rayonlardakı yerli ekologiya şöbələri belə hallara qarşı tədbirlər görür. Ancaq çox vaxt torpağı elə adamlar özləri satırlar. Əsasən də dağlıq ərazilərdə yaşayanlar… Kimsə öz torpağının üst qatını satırsa, nazirlik ona nə deyə bilər axı?..”
Elə Çılğır kənd sakini Azad Hüseynov özü bu yaxınlarda pay torpağının üst qatının daşındığını deyir. Ancaq öz razılığı ilə: “İmkansızlqıdan satdıq. Pay torpaqlarıdır, verilib, onsuz da istifadə edə bilmirik, Bakıdan gəlirlər, istəyirlər, məcbur olub satırıq. Su yox, gübrə yox, texnika yox… O torpaqdan nə dolanışıq gəlir, nə ruzi…”
Çılğır sakini Azad Hüseynov
Onun həmkəndlisi Səttar Babayev isə ötən yay pay torpağının üst qatını satmaqla bütün qışı evinin istiliyini təmin edib: “Puluna odun aldım, bütün qışı evimi isitdim. Başqa bir neçə problemim vardı, həll etdim”.
Ekoloq Nizami Şəfiyev torpaqların üst qatının daşınmasının zərərlərindən danışır: “Bu torpaqlar kənd təsərrüfatı üçün olduqca yararlıdır. Daşınıb aparılır və şimal bölgəsində yararlı torpaqlar sürətlə azalır. Yaxın gələcəkdə bu bölgədə bir qarış da yararlı torpaq qalmayaq. Başqa tərəfdən, daşınan torpaqların yerində xəndəklər yaranır. Təsəvvür edin ki, hektarlarla ərazi xəndəklərə çevrilir. Bu xəndəklərə sular yığılır və bataqlıqlar əmələ gəlir. Bataqlıq artdıqca müxtəlib həşəratlar da artır. Bu hal hətta xəstəliklərin yaranmasına da səbəb ola bilər”.
Bax, bu xəndəklərin sayı artdıqca bir gün təbiət hamını cəzalandıracaq: torpağı satanı da, alanı da, buna göz yumanı da… Ekoloq belə düşünür…
