Vəfa Quluzadəyə görə, sammiti Rusiyanın yox, Azərbaycanın maraqlarından qiymətləndirmək lazımdır
Rəsmi Moskva gələn ayın 21-22-də Latviyanın paytaxtı Riqada keçiriləcək “Şərq tərəfdaşlığı” sammitinə qatılmaq istəyən ölkələri hədələyib. Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Aleksandr Lukaşeviç belə bir bəyanatla çıxış edib.
Lukaşeviç bildirib ki, Moskva Riqa sammitini anti-Rusiya aktı hesab edir və buna “kifayət qədər sərt, prinsipial” reaksiya verəcək: “Çünki biz görürük ki, bu tərəfdaşlıq hara gedir və bu proqramın iştirakçılarının, hər şeydən əvvəl Avropa İttifaqının mövqeləri nəzərə alınmaqla kənardan hansı çalarlar kəsb edir”.
Qeyd edək ki, Riqa sammitinə Avropa İttifaqının “Şərq tərəfdaşlığı” təşəbbüsünə qoşulan Azərbaycan, Ukrayna, Moldova, Gürcüstan və Ermənistan prezidentləri dəvət olunub. Belarus prezidentinin də sammitə dəvət alacağı gözlənilir.
“Şərq tərəfdaşlığı” proqramına əsasən bu təşəbbüsə daxil olan keçmiş sovet respublikaları islahatlar aparmaqla Avropa İttifaqı ilə inteqrasiya əlaqələrini inkişaf etdirə biləcəklər. Moskva bu təşəbbüsə əvvəldən mənfi yanaşır, lakin reaksiyası heç vaxt indiki kimi sərt olmamışdı. Rusiya XİN-in bəyanatı təşəbbüsə qoşulan ölkələrə faktiki olaraq xəbərdarlıqdır və Riqa sammitini pozmağa hesablanıb. Ukraynanı parçalayan müharibənin baiskarı da məhz “Şərq tərəfdaşlığı” proqramı oldu.
Hələlik Avropa Birliyi ilə Assosiasiya sazişini ancaq Gürcüstan və Moldova imzalayıb. Və son məlumatlara görə, Rusiya Moldovada Avropa tərəfdarlarının mövqelərini xeyli zəiflədib və bu kasıb ölkəyə qarşı hibrid müharibə taktikasının bir neçə elementindən istifadə edir. Azərbaycana gəldikdə isə rəsmi Bakı “Şərq tərəfdaşlığı” təşəbbüsünə dair əvvəldən öz mövqeyini formalaşdırıb. Azərbaycan Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya sazişində maraqlı deyil, ancaq ikitərəfli üstün tərəfdaşlıq modelini təklif edir.
Bəs, Azərbaycan Rusiya XİN-dən gələn hədəni nəzərə alıb Riqa sammitinə iştirak etməməlidirmi, yoxsa iştirak etməlidirmi? İştirak edən ölkələri, o cümlədən Azərbaycanı Rusiya hansısa şəkildə cəzalandıra bilərmi?
Keçmiş dövlət müşaviri, politoloq Vəfa Quluzadə bildirdi ki, bu hədə-qorxudan çəkinmək olmaz. Çünki hədə-qorxudan çəkinməyin axırı pis olar: “Bu gün hədələyirlər, görəndə ki, hədədən qorxub çəkildik, sabah başqa addımlara əl atacaqlar. Odur ki, hədədən qorxsaq, onda gərək özümüz əl-ayağımızı bağlayıb ipini verək Rusiyanın Xarici İşlər Nazirliyinə. Azərbaycan öz dövlət maraqlarından çıxış edərək baxmalıdır ki, Riqa sammitində nə qərarlar qəbul olunacaq, bu qərarlar Azərbaycana nə qədər sərfəlidir, buna müvafiq də addımlar atmalıdır. Rusiyanın bircə təsiri üsulu var – müharibə eləmək. Bunu isə hər zaman etmək asan deyil. Rusiya Ukraynaya qarşı müharibə etdi. Nə qazandı? Əslində heç nə. Bu gün Ukrayna seçdiyi yolla gedir, axıra qədər də gedəcək və Avropa, ABŞ, NATO-nun dəstəyi ilə irəli gedəcək. Ukrayna öz gələcəyini özü qurub və bu gələcək Avropadadır. Ukrayna haqlı olaraq hesab etdi ki, Rusiya yenə imperiya olaraq qalır və imperiya ilə dostluq eləmək mümkün deyil. Bu imperiyanın ya gərək koloniyası olasan, ya da müstəqil olasan. Dostluq, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq kimi sözlər hamısı baş aldatmaqdır”.
“Rusiya ənənəvi rıçaqını – Ermənistanı Qarabağda müharibəyə yenidən başlamağa sövq edə bilərmi? sualına Quluzadə belə cavab verdi: ”Rusiyanın Qarabağda müharibəni alovlandırmağa nə vaxt imkanı və ehtiyacı olacaqsa, biz özümüzü nə cür aparırıqsa-aparaq Rusiya bunu edəcək. Bunu birdəfəlik bilmək lazımdır. Ona görə də biz işimizi özümüz elə qurmalıyıq ki, Rusiyanın imkanı olmasın bizim əleyhimizə hər hansı bu cür aqressiv addım həyata keçirsin. Bunu birdəfəlik bilmək gərəkdir ki, biz baş əydikcə onlar daha da azğınlaşacaqlar”.
Etibar SEYİDAĞA
Vəfa Quluzadəyə görə, sammiti Rusiyanın yox, Azərbaycanın maraqlarından qiymətləndirmək lazımdır
Rəsmi Moskva gələn ayın 21-22-də Latviyanın paytaxtı Riqada keçiriləcək “Şərq tərəfdaşlığı” sammitinə qatılmaq istəyən ölkələri hədələyib. Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Aleksandr Lukaşeviç belə bir bəyanatla çıxış edib.
Lukaşeviç bildirib ki, Moskva Riqa sammitini anti-Rusiya aktı hesab edir və buna “kifayət qədər sərt, prinsipial” reaksiya verəcək: “Çünki biz görürük ki, bu tərəfdaşlıq hara gedir və bu proqramın iştirakçılarının, hər şeydən əvvəl Avropa İttifaqının mövqeləri nəzərə alınmaqla kənardan hansı çalarlar kəsb edir”.
Qeyd edək ki, Riqa sammitinə Avropa İttifaqının “Şərq tərəfdaşlığı” təşəbbüsünə qoşulan Azərbaycan, Ukrayna, Moldova, Gürcüstan və Ermənistan prezidentləri dəvət olunub. Belarus prezidentinin də sammitə dəvət alacağı gözlənilir.
“Şərq tərəfdaşlığı” proqramına əsasən bu təşəbbüsə daxil olan keçmiş sovet respublikaları islahatlar aparmaqla Avropa İttifaqı ilə inteqrasiya əlaqələrini inkişaf etdirə biləcəklər. Moskva bu təşəbbüsə əvvəldən mənfi yanaşır, lakin reaksiyası heç vaxt indiki kimi sərt olmamışdı. Rusiya XİN-in bəyanatı təşəbbüsə qoşulan ölkələrə faktiki olaraq xəbərdarlıqdır və Riqa sammitini pozmağa hesablanıb. Ukraynanı parçalayan müharibənin baiskarı da məhz “Şərq tərəfdaşlığı” proqramı oldu.
Hələlik Avropa Birliyi ilə Assosiasiya sazişini ancaq Gürcüstan və Moldova imzalayıb. Və son məlumatlara görə, Rusiya Moldovada Avropa tərəfdarlarının mövqelərini xeyli zəiflədib və bu kasıb ölkəyə qarşı hibrid müharibə taktikasının bir neçə elementindən istifadə edir. Azərbaycana gəldikdə isə rəsmi Bakı “Şərq tərəfdaşlığı” təşəbbüsünə dair əvvəldən öz mövqeyini formalaşdırıb. Azərbaycan Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya sazişində maraqlı deyil, ancaq ikitərəfli üstün tərəfdaşlıq modelini təklif edir.
Bəs, Azərbaycan Rusiya XİN-dən gələn hədəni nəzərə alıb Riqa sammitinə iştirak etməməlidirmi, yoxsa iştirak etməlidirmi? İştirak edən ölkələri, o cümlədən Azərbaycanı Rusiya hansısa şəkildə cəzalandıra bilərmi?
Keçmiş dövlət müşaviri, politoloq Vəfa Quluzadə bildirdi ki, bu hədə-qorxudan çəkinmək olmaz. Çünki hədə-qorxudan çəkinməyin axırı pis olar: “Bu gün hədələyirlər, görəndə ki, hədədən qorxub çəkildik, sabah başqa addımlara əl atacaqlar. Odur ki, hədədən qorxsaq, onda gərək özümüz əl-ayağımızı bağlayıb ipini verək Rusiyanın Xarici İşlər Nazirliyinə. Azərbaycan öz dövlət maraqlarından çıxış edərək baxmalıdır ki, Riqa sammitində nə qərarlar qəbul olunacaq, bu qərarlar Azərbaycana nə qədər sərfəlidir, buna müvafiq də addımlar atmalıdır. Rusiyanın bircə təsiri üsulu var – müharibə eləmək. Bunu isə hər zaman etmək asan deyil. Rusiya Ukraynaya qarşı müharibə etdi. Nə qazandı? Əslində heç nə. Bu gün Ukrayna seçdiyi yolla gedir, axıra qədər də gedəcək və Avropa, ABŞ, NATO-nun dəstəyi ilə irəli gedəcək. Ukrayna öz gələcəyini özü qurub və bu gələcək Avropadadır. Ukrayna haqlı olaraq hesab etdi ki, Rusiya yenə imperiya olaraq qalır və imperiya ilə dostluq eləmək mümkün deyil. Bu imperiyanın ya gərək koloniyası olasan, ya da müstəqil olasan. Dostluq, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq kimi sözlər hamısı baş aldatmaqdır”.
“Rusiya ənənəvi rıçaqını – Ermənistanı Qarabağda müharibəyə yenidən başlamağa sövq edə bilərmi? sualına Quluzadə belə cavab verdi: ”Rusiyanın Qarabağda müharibəni alovlandırmağa nə vaxt imkanı və ehtiyacı olacaqsa, biz özümüzü nə cür aparırıqsa-aparaq Rusiya bunu edəcək. Bunu birdəfəlik bilmək lazımdır. Ona görə də biz işimizi özümüz elə qurmalıyıq ki, Rusiyanın imkanı olmasın bizim əleyhimizə hər hansı bu cür aqressiv addım həyata keçirsin. Bunu birdəfəlik bilmək gərəkdir ki, biz baş əydikcə onlar daha da azğınlaşacaqlar”.
Etibar SEYİDAĞA
