Macarıstanın baş naziri Viktor Orban, “Avropada yeni təhlükəsizlik arxitekturasının vaxtıdır. Türkiyə mütləq bunun içində olmalıdır. Türkiyəsiz Avropa üçün uzunmüddətli sülh mümkün deyil”-deyib.
Elchi.az xəbər verir ki, Macarıstanın baş naziri Viktor Orban ölkəsinin müşahidəçi qismində iştirak etdiyi Qazaxıstanın paytaxtı Astanada keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Dövlət Başçıları Şurasının 10-cu Zirvə Toplantısında çıxış edib.
Son aylarda eniş-yoxuşların olduğunu və türk dövlətləri üçün müsbət irəliləyişlərin olduğunu ifadə edən Orban, “Avropada bir dilemma var. Avropanın siyasətdə çətinliklərlə üzləşdiyini deyə bilərəm.
Bir ildən artıqdır davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdəki silahlı qarşıdurmalar, AB ölkələrinə qarşı silahlı təhdidlər və miqrasiya dalğalarının Avropa siyasətini gərginləşdirdiyini vurğulayan Orban, Avropanın bu məsələ ilə bağlı yol ayrıcında olduğunu bildirib.
Avropada iqtisadi siyasətlə bağlı fərqli fikirlərin olduğuna diqqət çəkən Orban, “Avropanın marağında nə var? Qlobal iqtisadi blok yaratmaq, yoxsa müxtəlif iqtisadiyyatlar arasında əlaqəni artırmaq? Bir məktəbə görə, blok yaratmaq istəyirlər. Birincisi, Avropa-Rusiya iqtisadi əməkdaşlığı kəsildi”. İndi başqa cür düşünülür. Bu münasibətin də Çinlə məhdudlaşdırılması istənilir. Buna “riskdən yayınma” deyilir. Başqa bir düşüncə məktəbi var, Macarıstan da buna yaxındır. Biz deyin ki, əməkdaşlığı gücləndirək. Biz bir-birimizdən asılıyıq. Bir-birimizə ehtiyacımız var. Rəqabətli olmaq üçün görüləsi işlər var. Macarıstan “O, buna inanır. Qlobal əlaqəni gələcəkdə artırmaq və gücləndirmək lazımdır”- qiymətləndirməsini etdi.
Orban Avropa ölkələrinin Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı fikir ayrılıqlarını bu sözlərlə izah edib:
“Rusiya-Ukrayna müharibəsi birbaşa hamımıza təsir edir, bu, hamımız üçün riskdir. Müharibə başlayandan 1,5 il keçir. Avropanın indiyə qədərki strategiyası fəlakətdir. Avropa ukraynalıların döyüşməsini istəyir. Avropa silahla təmin etmək istəyir.. “Ukrayna cəbhədə qalib gələcək, Rusiya uduzacaq, “Deyirlər, “Moskva dəyişəcək, sonra yeni Rusiya lideri gələcək və onunla danışıqlar aparacağıq. Bu, ağlabatan plandırmı? Bir az çox iddialıdır, lakin biz bunun reallığa çevrildiyini görmürük, onsuz da işə yaramadı”.
Bəzi ölkələrin “əvvəlki kimi davam edək” dediyini, bəzilərinin isə “bəsdir, B planının vaxtıdır” dediyini ifadə edən Macarıstanın Baş naziri Orban, “Ukraynaya 50 milyard avro verilir. Əksər Avropa ölkələri buna inanır. Strategiya daha əvvəl çökmüşdür davam edəcək və biz də “Maliyyələşdirməyə davam edəcəyik. Bu müzakirə edilir və Avropa ölkələrində çox gərginlik var. Düşünürəm ki, bu müzakirə daha iki ay davam edəcək”.
Macarıstanın Ukraynada müharibənin dayandırılmasının və Ukraynanı qane edəcək yeni Avropa təhlükəsizlik planının verilməsinin tərəfdarı olduğunu qeyd edən Orban, “Avropada yeni təhlükəsizlik arxitekturasının vaxtıdır. Türkiyə mütləq onun içində olmalıdır. “
Orban Avropada təhlükəsizliyin bərpasına verdiyi dəstəyə görə prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana təşəkkür edib.
Nuranə Məmmədova
